Pył zbożowy - narażenia.pdf

(122 KB) Pobierz
Kontrola pyłu zbożowego w rolnictwie
Kontrola narażenia na pył zbożowy w gospodarstwach rolnych
Dokument ten został przetłumaczony i zaadoptowany za zgodą Health and Safety Executive (HSE),
z oryginału opublikowanego przez ww. instytucję i dostępnego na stronie internetowej
http://www.hse.gov.uk/pubns/ais3.pdf
Tłumaczenia dokonano uwzględniając uwarunkowania krajowe, należy się jednak upewnić, czy odpowiednie
polskie prawodawstwo, normy i wymagania zostały w pełni uwzględnione.
Przytaczanie informacji zawartych w dokumencie jest dozwolone pod warunkiem powołania się na tłumaczenie i
oryginał.
Autorzy zarówno oryginalnego dokumentu, jak i tłumaczenia, nie ponoszą odpowiedzialności za wykorzystanie
informacji w nim zawartych.
Wprowadzenie
Pył zbożowy powstaje podczas zbiórki, suszenia, przewożenia, składowania i obróbki zbóż,
w tym kukurydzy. Pył ten zawiera bakterie, grzyby, owady, czasami także resztki
pestycydów, jak również suche części roślin.
Wdychanie pyłu zbożowego może wywoływać choroby, takie jak astma, zapalenie oskrzeli,
gorączka zbożowa (zespół toksyczny wywołany pyłem organicznym) czy "płuco rolnika"
(alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych).
U niektórych osób może wystąpić uczulenie na pył zbożowy, co oznacza, że każde następne
narażenie, nawet niewielkie, może spowodować podrażnienie śluzówki nosa, oczu lub
wywołać atak astmy. Niniejsza informacja zawiera:
analizę i ocenę prac rolniczych powodujących powstawanie pyłu zbożowego
porady w sprawie ograniczania emisji pyłu zbożowego
wymagania określone prawem, służące ochronie zdrowia osób mających w pracy
kontakt z pyłem zbożowym.
Prace powodujące powstawanie pyłu zbożowego
Następujące prace rolnicze powodują powstawanie dużych ilości pyłu zbożowego:
prace żniwne, zbiórka ziarna i przesypywanie go ze zbiorników kombajnów na
przyczepy rolnicze
rozładunek ziarna z przyczep do spichlerzy lub magazynów zbożowych
przesypywanie ziarna w magazynach
czyszczenie i obróbka ziarna
mielenie i mieszanie suchego ziarna
przyrządzanie paszy dla zwierząt z suchego, zmielonego ziarna
sprzątanie w magazynach zbożowych.
1
21233685.001.png
Niektóre z tych prac mogą być wykonywane za pomocą sprzętu, którego konstrukcja nie
przewiduje ochrony operatorów maszyn lub innych robotników przed pyłem zbożowym, jak
np. kombajny bez kabin lub magazyny na ziarno bez instalacji do wychwytywania i
odprowadzania pyłów.
Ocena ryzyka
W tabeli poniżej podano poziomy zapylenia w strefie oddychania operatorów maszyn,
zmierzone w trakcie niedawnych analiz pracy maszyn żniwnych i sprzętu do obróbki ziarna.
Na podstawie danych z tabeli można określić obszary, na których należy się skupić przy
ocenie ryzyka. Są to: praca kombajnów, transport ziarna, praca w magazynach zbożowych
oraz śrutowanie/mieszanie ziarna przeznaczonego na paszę dla zwierząt. Widoczne chmury
pyłu, warstwa pyłu na podłodze, stopniach, sprzęcie, pył wysypujący się z maszyn –
wszystko to wskazuje na istnienie problemu i wymaga podjęcia działań w celu ograniczenia
emisji pyłu u źródła. Trzeba pamiętać, że bardzo drobny pył jest zwykle niewidoczny, jednak
jest on wdychany głęboko do płuc i powoduje największe szkody.
_________________________________________________________________________
Rodzaj pracy
Pomiar poziomu zapylenia w
Uwagi
przeliczeniu średnio na 8 godzin
_________________________________________________________________________
Praca kombajnem
18 ÷ 41 mg/m P 3 P
2-4-krotność
(bez kabiny)
dopuszczalnej dawki
dziennej
Praca kombajnem
0,2 ÷ 2,5 mg/m P 3 P
1/4 dawki dziennej
(z kabiną i oczyszczaniem
powietrza)
Transport ziarna
1 ÷ 40 mg/m P 3 P
do 4 razy więcej niż
dopuszczalna dawka
dzienna
2
Suszenie ziarna
4 ÷ 57 mg/m P 3 P
do 6 razy więcej niż
dopuszczalna dawka
dzienna
Mielenie i mieszanie 0,1 ÷ 11 mg/m P 3 P może przekroczyć
ziarna dopuszczalną dawkę
dzienną
_________________________________________________________________________
U Uwaga U : Według norm angielskich maksymalny dopuszczalny poziom narażenia, mierzony
w ciągu 8 godzin, wynosi 10 miligramów na metr sześcienny (mg/m P 3 P ). Jeżeli operatorzy
maszyn są narażeni przez dłuższy czas w ciągu doby, poziom ten należy odpowiednio
proporcjonalnie obniżyć . W rozporządzeniu ministra pracy i polityki socjalnej z 17 czerwca
1998 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla
zdrowia w środowisku pracy (DzU nr 79, poz. 513, ze zm.) wartość najwyższego
dopuszczalnego stężenia pyłów roślinnych zawierających powyżej 10% wolnej krzemionki
określono na 2 mg/m P 3 P , a pyłów zawierających poniżej 10% wolnej krzemionki – na 4
mg/m P 3 P . Przy tym, wg danych Instytutu Medycyny Wsi w Lublinie , wielkości poziomu
zapylenia na stanowiskach pracy w warunkach polskich są z reguły wyższe niż wartości
podane w tabeli. Na przykład przy pracy kombajnem Bizon bez kabiny zapylenie osiąga 6 ÷
212 mg/m P 3 P , podczas rozdrabniania (śrutowania) ziarna – 35 ÷ 37 mg/m P 4 P , przy załadunku i
rozładunku ziarna – 35 ÷ 98 mg/m P 3 P .
Plan działań ograniczających narażenie na pył zbożowy
Możliwe jest ograniczenie narażenia na pył zbożowy poprzez eliminację lub zmianę któregoś
z następujących rodzajów prac, z wykorzystaniem zaproponowanych poniżej rozwiązań:
Zbieranie ziarna i przesypywanie go z kombajnów na przyczepy:
zamiana kombajnu bez kabiny na kombajn z kabiną wyposażoną w urządzenia
filtrujące powietrze lub wynajmowanie do prac żniwnych wykonawców posiadających
tego rodzaju kombajny
używanie traktorów z kabinami wyposażonymi w filtry powietrza
zamontowanie nad przenośnikiem ślimakowym do ziarna rękawa przeciwpyłowego.
3
Rozładunek ziarna z przyczep do spichlerzy lub magazynów zbożowych:
umożliwienie operatorowi maszyny wykonywania pracy poza zapylonym obszarem, bez
wychodzenia z kabiny, w razie konieczności również dzięki dostosowaniu sprzętu
zastosowanie przegród, ekranów lub wachlarzy wyciągowych, w celu zmniejszenia
ilości pyłu wydostającego się ze zsypu do ziarna i powstrzymania rozprzestrzeniania się
go wewnątrz magazynu zbożowego.
Przemieszczanie ziarna w magazynie zbożowym:
zamontowanie pokryw nad przenośnikami do ziarna
uszczelnienie otworów w windach lub przenośnikach do ziarna, zapobiegające
wydostawaniu się pyłu do magazynu
w miejscach, gdzie tłumienie pyłu jest utrudnione, zamontowanie stałego lub
przenośnego urządzenia do wentylacji wyciągowej
sprawdzanie, czy wszystkie wachlarze wyciągowe skutecznie usuwają kurz
w magazynach, gdzie ziarno składowane jest bezpośrednio na podłodze, używanie do
jego przemieszczania sprzętu wyposażonego w kabinę. Warto wycofać z użycia sprzęt
wywołujący powstawanie dużych ilości pyłu, jeśli nie można ograniczyć tego zmianami
konstrukcyjnymi.
Czyszczenie i obróbka ziarna:
odgrodzenie maszyn podczas pracy, uniemożliwiające przedostawanie się pyłu
zbożowego do innych części magazynu
wykorzystywanie odkurzacza przemysłowego do usuwania pyłu ze sprzętu i otoczenia.
Mielenie i mieszanie suchego ziarna:
wprowadzenie urządzeń samozaładowczych, obudowanych i sterowanych
automatycznie, w celu wyeliminowania konieczności ciągłego nadzorowania ich pracy
zamontowanie rękawów, przegród lub ekranów zapobiegających przedostawaniu się
pyłu do innych części budynku
sprawdzanie szczelności worków zbierających pył, a tym samym zapobieganie jego
wydostawaniu się
wykorzystywanie odkurzacza przemysłowego do usuwania pyłu z otoczenia.
Karmienie zwierząt suchym, zmielonym ziarnem:
zmiana sposobu karmienia zwierząt poprzez stosowanie pasz wilgotnych
podawanie mniej pylących pasz, np. w formie kostek, albo używanie do pasz
domieszek tłumiących wydzielanie się pyłu, takich jak np. melasa.
4
Sprzątanie magazynów zbożowych:
unikanie wzniecania chmur pyłu zbożowego; nie zaleca się usuwania pyłu z budynków
przez zamiatanie lub stosowanie przewiewu pomieszczeń magazynowych; schody,
podłogi, zbiorniki, itp. należy czyścić odkurzaczem przemysłowym
badanie wszelkich przyczyn zauważonej wilgoci, która może powodować powstawanie
pyłu lub zawilgocenie ziarna i jego stęchliznę
czyszczenie zbiorników zbożowych z wykorzystaniem przenośnego sprzętu do
odciągania pyłu.
Środki ochrony indywidualnej
Po wykorzystaniu wszelkich możliwych zabezpieczeń służących ograniczeniu zapylenia,
ostatnim środkiem zaradczym może okazać się sprzęt ochronny układu oddechowego i inny
sprzęt ochronny. Odpowiednie ochrony układu oddechowego to spełniające wymagania
polskich norm dotyczących sprzętu ochrony układu oddechowego maski i półmaski
ochronne, w szczególności maska ochronna z filtrem jednorazowego użytku, spełniające
wymagania normy PN EN 149, lub półmaska, spełniająca wymagania normy PN EN 140, z
filtrem zatrzymującym drobne cząsteczki, spełniającym wymagania normy PN EN 143. Tylko
uważny dobór i właściwe stosowanie ochron układu oddechowego zapewnią skuteczną
ochronę, dlatego warto zasięgnąć w tej sprawie porady u dostawcy.
Inne środki ochrony indywidualnej to kombinezon zapobiegający osiadaniu pyłu na
ubraniach pracowników oraz ochrony oczu zapobiegające szkodliwemu wpływowi pyłu.
Trzeba pamiętać o usunięciu pyłu z odzieży własnej lub ochronnej, jeszcze przed zdjęciem
maski z filtrem.
Wymogi prawa
Zgodnie z rozporządzeniem ministra pracy i polityki socjalnej z 17 czerwca 1998 r. w
sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w
środowisku pracy (DzU nr 79, poz. 513, ze zm.), pył zbożowy jest substancją niebezpieczną,
dla której określono maksymalną granicę narażenia. Oznacza to, że pracownik nie może być
narażony na pył zbożowy o stężeniu 2 mg/m P 3 P lub wyższym (lub 4mg/m P 3 P w przypadku
zawartości wolnej krzemionki w pyle poniżej 10%). Trzeba zastosować wszelkie praktycznie
możliwe środki, aby zmniejszyć narażenie możliwie najbardziej poniżej wspomnianej
wartości dopuszczalnej.
5
Zgłoś jeśli naruszono regulamin