Ogólna budowa czaszki.doc

(72 KB) Pobierz
OGÓLNA BUDOWA CZASZKI

OGÓLNA BUDOWA CZASZKI

BUDOWA CZASZKI

 

 

Kościec głowy nosi nazwę czaszki.

Część górną i tylną czaszki nazywa się czaszką mózgową(mózgoczaszką), część przednio – dolną – czaszką trzewną (trzewioczaszką).

Kości czaszki dzieli się na (wg. kryterium rozwojowego i czynnościowego)

 

 

Ømózgoczaszkę (neurocranium) – kości czaszki mózgowej

 

Øtrzewioczaszkę (viscerocranium)kości czaszki twarzowej

 

 

Mózgoczaszka jest mocną puszką kostną osłaniającą mózgowie. Czaszka trzewna składa się z szeregu kości o bardzo złożonej budowie. Mieszczą się w niej narządy zmysłów oraz narządy żucia, służący do rozdrabniania pokarmów.

 

BUDOWA CZASZKI

- slajd – czaszka trzewna, mózgowa

POŁĄCZENIA CZASZKI

 

üCzaszka składa się z kości połączonych

    szwami.

üJedynie żuchwa łączy się z pozostałą

   częścią czaszki za pomocą stawów

   żuchwowych.

üKość gnykowa nie ma połączeń

    z czaszką.

 

W każdej z tych dwóch grup wyróżnia się kości parzyste i nieparzyste.

 

 

MÓZGOCZASZKA

TWARZOCZASZKA

PARZYSTE

Kości skroniowe

Kości ciemieniowe

Szczęki

Kości jarzmowe

Kości podniebienne

Kości łzowe

Kości nosowe

Małżowiny nosowe dolne

NIEPARZYSTE

Kość czołowa

Kość sitowa

Kość klinowa

Kość potyliczna

Żuchwa

Lemiesz

Kość gnykowa

 

 

BUDOWA CZASZKI MÓZGOWEJ

 

Czaszka mózgowa pokryta jest sklepieniem - puszką kostną dla pomieszczenia mózgowia. Kość zaliczana jest do mózgoczaszki jeżeli, choć w niewielkim stopniu, sąsiaduje z mózgiem. W praktyce oznacza to, że mózgoczaszkę tworzą te kości, które biorą udział w ograniczeniu jamy czaszki.

 

- Jama czaszki jest zamknięta u dołu podstawą, a od góry sklepieniem czaszki.

- Podstawa czaszki uformowana w 3 doły: przedni, środkowy i tylny, co narzuca podział jamy.

-          Struktura sklepienia czaszki. Sklepienie, jak również ściany boczne i potylica czaszki są zbudowane z kości płaskich.

-          -Składają się one z zewnętrznej i z wewnętrznej blaszki istoty zbitej. Tę wewnętrzną blaszkę nazywano dawniej blaszką szklistą, ponieważ przypuszczano, że jest ona bardziej krucha niż blaszka zewnętrzna.

-          Między tymi podwójnymi  warstwami istoty zbitej znajduje się rożnej grubości warstwa gąbczastą, czyli śródkoście, wypełnione szpikiem i silnie unaczynione. Podobnie do istoty gąbczastej kręgów śródkoście jest skanalizowane szerokimi i silnie rozgałęzionymi kanałami śródkościa , zawierającymi żyły śródkościa o cienkich ścianach pozbawionych zastawek. Końce tych żył łączą się przez żyły wypustowe z żyłami biegnącymi na zewnątrz czaszki, jak również z zatokami żylnymi opony twardej mózgowia: w ten sposób żyły wypustowe łączą krwiobieg wewnątrzczaszkowy

-          Z krwiobiegiem zewnątrzczaszkowym, wyrównując ciśnienie krwi. Jakie znaczenie ma to bogactwo krwi sklepienia czaszki, nie jest wyjaśnione; może stanowi ono ochronę mózgowia przed zimnem.

-          Sklepienia czaszki, tak jak każda kość, ma okostną zewnętrzną stanowiącą mocną i cienką błonę, bogato unerwioną czuciowo i okostną wewnętrzną, stanowiącą równocześnie mocną osłonę mózgowia, którą nazywamy oponą twardą. Okostną zewnętrzną u dzieci łatwo oddzielić od kości, tak że podczas porodu może nastąpić pod nią krwawy wylew; opona twarda natomiast jest u dzieci silnie zrośnięta z kością i z trudem tylko można ją oddzielić. Grubość ściany czaszki jest najmniejsza w miejscach, w których mięśnie przylegają do kości. Dotyczy to przede wszystkim okolicy skroniowej i dolnej części okolicy potylicznej. Grubość sklepiemia może podlegać bardzo znacznym wahaniom osobniczym (2 – 8 mm).

 

BUDOWA CZASZKI MÓZGOWEJ – wymienione kości

 

 

Kości mózgoczaszki są w większości płaskie. Składają się z nieparzystych kości czołowej, klinowej, potylicznej i sitowej ułożonych w szereg strzałkowy oraz parzystych kości ciemieniowych i skroniowych tworzących szereg poprzeczny.

 

Slajdy – rysunki

Czaszka mózgowa pokryta jest sklepieniem - puszką kostną dla pomieszczenia mózgowia. Przednią część tej puszki tworzy kość czołowa.

Wypukłości kostne nad brzegami oczodołów nazywają się łukami brwiowymi. Między łukami leży gładkie pole kostne, zwane gładzizną. Granicę oczodołów od góry stanowią brzegi nadoczodołowe. Posuwając się wzdłuż kości czołowej ku górze i ku tyłowi napotykamy na szew wieńcowy, miejsce połączenia kości czołowej z kośćmi ciemieniowymi. Obie kości ciemieniowe łączy szew strzałkowy. Ku tyłowi od kości ciemieniowych znajduje się kość potyliczna, która łączy się z kośćmi ciemieniowymi szwem węgłowym. Na tylno-dolnej powierzchni kości potylicznej leży guzowatość potyliczna zewnę­trzna. Od niej w kierunku podstawy czaszki ciągnie się grzebień potyliczny zewnętrzny. Po obu stronach grzebienia przebiegają poprzecznie kresy karko­we, będące miejscem przyczepu mięśni.

Boczne zewnętrzne powierzchnie czaszki mózgowej utworzone są z kości skroniowych i częściowo kości klinowych. Spłaszczona i częściowo zaklęśnięta boczna powierzchnia czaszki nosi nazwę dołu skroniowego. Od przodu ograniczają go połączone szwem wyrostki: jarzmowy kości skroniowej i skro­niowy kości jarzmowej. Od zewnątrz dół skroniowy ogranicza łuk jarzmowy, powstały z połączenia się wyrostka skroniowego kości jarzmowej z wyrost­kiem jarzmowym kości skroniowej. Nieco poniżej i ku tyłowi od łuku jarzmo­wego leży przewód słuchowy zewnętrzny. Poza nim znajduje się duży, chro­powaty wyrostek sutkowaty, doskonale wyczuwalny przez skórę. Wyrostek ten zawiera w sobie liczne komory wypełnione powietrzem.

 

Kości czaszki połączone są nieruchomo za pomocą szwów (jest to bardzo silna połączona tkanka łączna), na podstawie czaszki połączone za pomocą chrząstko – lub kościozrostów.

 

 

KOŚĆ CZOŁOWA

 

Składa się z łuski i części oczodołowych tworzących sklepienie oczodołów. Jest kością pneumatyczną (chrakteryzuje się tym, że zawierają przestrzenie o różnych rozmiarach wyścielone błoną śluzową i wypełnione powietrzem). zawierającą zatoki czołowe. Bierze udział w wytwarzaniu komórek sitowych .

 

 

KOŚĆ KLINOWA

 

 

Leży na podstawie czaszki, kształtem przypomina motyla. Tworzy środkową część podstawy czaszki. Składa się z trzonu, skrzydeł większych, skrzydeł mniejszych i wyrostków skrzydłowatych. W obrębie trzonu zawiera zatokę klinową.

 

 

 

KOŚĆ CIEMIENIOWA

 

 

Wytwarza znaczną część sklepienia czaszki

 

W połowie leżącego prawie w płaszczyźnie czołowej szwu wieńcowego łączy się z nim biegnący prostopadle szew strzałkowy .Punkt ten nosi nazwę łbisko. U noworodka znajduje się w tym miejscu ciemiączko przednie. Szew wieńcowy łączy brzeg ciemieniowy kości czołowej z brzegiem czołowym kości ciemieniowych.

Obie kości ciemieniowe łączą się brzegiem strzałkowym w szwie strzałkowym. Na jego przebiegu znajduje się najwyżej położony punkt sklepienia czaszki, czyli szczyt. Powierzchnia kości ciemieniowej uwypukla się tworząc guz ciemieniowy. Poniżej znajduje się przedłużenie kresy skroniowej kości czołowej w postaci kresy skroniowej górnej i dolnej Brzeg łuskowy kości ciemieniowej łączy się z przodu ze skrzydłem większym kości klinowej szwem klinowociemieniowym w miejscu zwanym skrzydlak, schowanym pod mięśniem skroniowym. Z tyłu kość ciemieniowa łączy się z łuską kości skroniowej i szwem łuskowym i dalej z wyrostkiem sutkowym kości skroniowej szwem ciemieniowosutkowym. Ku tyłowi kości ciemieniowe łączą się brzegiem potylicznym z kością potyliczną w szwie węgłowym Punkt zetknięcia się szwu strzałkowego z kątem szwu węgłowego nazywa się trójniak. W tym miejscu u noworodka występuje ciemiączko tylne.

 

 

 

 

KOŚĆ SKRONIOWA

 

 

Składa się z łuski, części sutkowej, bębenkowej i skalistej czyli piramidy. Łuska uzupełnia sklepienie czaszki. Piramida tworzy część podstawy, zawiera w sobie twory tworzące ucho środkowe i wewnętrzne. W części sutkowej znajdujemy przestrzenie pneumatyczne w postaci jamy i komórek sitowych.

 

 

KOŚĆ SITOWA

 

Znajduje się między oczodołami i powyżej jamy nosowej. Tworzy strop i ścianę boczną jamy nosowej oraz część ściany przyśrodkowej oczodołu. Częściowo wytwarza przegrodę nosa. Jest kością pneumatyczną a zawierającą błędnik sitowy.

 

 

KOŚĆ POTYLICZNA

 

Składa się z podstawy, części bocznych i łuski. Łuska uzupełnia sklepienie czaszki, natomiast pozostałe części podstawę czaszki.

 

BUDOWA CZASZKI MÓZGOWEJ

 

 

bruzda zatoki strzałkowej górnej

bruzda naczyniowa

 

Dolna ściana mózgoczaszki nosi nazwę podstawy czaszki. Jej budowa jest bardzo złożona. Oglądając czaszkę od dołu, spostrzega się przede wszystkim otwór potyliczny wielki. Przez otwór ten rdzeń kręgowy łączy się z mózgo­wiem.. Po obu stronach otworu leżą kłykcie kości potylicznej, służące do połączenia z dołkami stawowymi górnymi kręgu szczytowego. Ku przodowi od otworu potylicznego wielkiego leży podstawa kości potylicznej. Bocznie od podstawy po obu jej stronach znajdują się części skaliste kości skroniowych, zwane również piramidami. W bocznej części piramidy, w sąsiedztwie znane­go już nam wyrostka sutkowatego kości skroniowej, leży długi i cienki wyrostek rylcowaty, a obok niego znajduje się otwór rylcowo-sutkowy dla nerwu twarzowego. W połowie długości części skalistej leży duży otwór szyjny zewnętrzny prowadzący do kanału tętnicy szyjnej. Część skalistą kości skroniowej od sąsiednich kości potylicznej

i klinowej oddzielają wąskie szczeli­ny. Na bocznej części kości skalistej, tuż ku przodowi od otworu słuchowego zewnętrznego, znajduje się dół żuchwowy - miejsce stawowego połączenia z wyrostkiem kłykciowym żuchwy.

Ku przodowi od części skalistej kości skroniowej leży kość klinowa. W jej tylnej części znajduje się otwór owalny, przez który opuszcza czaszkę nerw żuchwowy - III gałąź nerwu trójdzielnego. Nieco ku tyłowi i bocznie leży niewielki otwór kolcowy. Część kości klinowej sąsiadująca z nozdrzami tylnymi nosi nazwę wyrostków skrzydłowatych. Każdy z wyrostków ma dwie blaszki. Blaszka przyśrodkowa ogranicza od tyłu i boku szeroki otwór prowa­dzący do jamy nosowej, zwany nozdrzami tylnymi. Między blaszką przyśrod­kową a blaszką boczną leży dół skrzydłowy, w którym przymocowany jest mięsień o tej samej nazwie.

Nozdrza tylne przedzielone są przegrodą, której tylną część stanowi lemiesz. Kostną przegrodę między jamą nosową a jamą ustną tworzy podnie­bienie twarde. W części tylnej zbudowane jest ono z kości podniebiennej, pozostała, większa część podniebienia twardego, należy do szczęki. Wałkowa­te zgrubienie kości szczękowej, w którym tkwią zęby, nazywa się wyrostkiem zębodołowym.

Wewnętrzna powierzchnia podstawy czaszki podzielona jest na trzy części, zwane dołami czaszkowymi - przednim, środkowym i tylnym.

 

PODSTAWA CZASZKI dzielimy na:

 

- dół przedni czaszki

- dół środkowy czaszki

- dół tylny czaszki

Dół czaszkowy przedni

Boczne, symetryczne części dołu czaszkowego przedniego tworzą części oczodołowe kości czołowej. Między nimi leży blaszka sitowa, nazwana tak od licznych przebijających ją otworków, przez które przechodzą nici nerwu węchowego.

W środkowej części blaszki wystaje tzw. grzebień koguci, miej­sce przyczepu sierpu mózgu. Tylną część dołu czaszkowego przedniego tworzą skrzydła mniejsze kości klinowej kończące się wyrostkami pochyłymi przednimi. U ich podstawy leży kanał wzrokowy, przez który przechodzi nerw wzrokowy. Pod skrzydłem mniejszym znajduje się szczelina oczodołowa górna, która oddziela je od skrzydła większego kości klinowej, wchodzącego w skład dołu czaszkowego środkowego.

 

Dół czaszkowy środkowy

Dół czaszkowy środkowy ma kształt podobny do motyla. Część środkową

dołu zajmuje trzon kości klinowej. Jest on wewnątrz pusty i ma połączenie z jamą nosową. Górna powierzchnia przypomina kształtem siodło, stąd nazwa siodło tureckie. Zagłębienie na górnej powierzchni trzonu nosi nazwę dołu przysadki. Tylną granicę dołu tworzy grzbiet siodła. Po obu stronach siodła leżą płytkie rynienkowate zagłębienia, zwane bruzdami tętnicy szyjnej.

W skład każdej części bocznej dołu czaszkowego środkowego wchodzą: skrzydło większe kości klinowej i część piramidy kości skroniowej. W skrzydle większym kości klinowej widnieją trzy otwory. Najbliżej szczeliny oczodołowej górnej leży otwór okrągły. Ku tyłowi i bokowi od niego znajdują się znane już nam otwory: owalny i kolcowy. Granicę dołu czaszkowego przedniego i tylnego stanowią górne brzegi części skalistej kości skroniowej oraz grzbiet siodła.

 

Dół czaszkowy tylny

Dół czaszkowy tylny ma postać głębokiej jamy. W części centralnej dołu widnieje otwór potyliczny wielki, obok którego mają ujścia kanały nerwu podjęzykowego. Bocznie od nich leżą kanały kłykciowe, przez które przecho­dzą żyły. Ku przodowi od otworu potylicznego wielkiego leży część podstawna kości potylicznej. Jej pochylenie w kierunku otworu potylicznego wielkiego nosi nazwę stoku. Po przeciwległej stronie otworu widnieje grzebień potylicz­ny wewnętrzny, który wraz z przebiegającą poprzecznie bruzdą zatoki poprze­cznej tworzy wyniosłość krzyżowatą. W dole cza...

Zgłoś jeśli naruszono regulamin