MDL - manualny drenaż limfatyczny.pdf
(
222 KB
)
Pobierz
str_36_38.indd
PROFESJONALNY MASAŻ
Manualny drenaż limfatyczny a metoda drenażu limfatycznego
MDL – manualny
drenaż limfatyczny
MDL jest dziś w leczeniu klinicznym i ambulatoryjnym jedną
z podstawowych metod manualnego – czyli wykonywanego
ręcznie – masażu, wykorzystywaną w lecznictwie, rehabili-
tacji, traumatologii, ortopedii, chirurgii, a czasem i onkologii
oraz w medycynie estetycznej i kosmetyce.
Godny podkreślenia jest jeszcze jeden fakt. Rosnąca popularność
drenażu limfatycznego sprawia, iż nagminnie używa się tego ter-
minu w przypadku masaży, a także zabiegów, których wykonanie
daleko odbiega od podstaw stworzonych przez Emila Voddera
i jego następców.
Termin „drenaż limfatyczny” jest często nadużywany w reklamach
sprzętu mechanicznego i elektronicznego, a nawet w przypadku
różnych podręcznych aparatów do automasażu. Fakt ten powo-
dowany jest m.in. popularnością i ogromnym zainteresowaniem
urządzeniami reklamowanymi jako aparaty do zabiegów w leczeniu
cellulitu. Podobnie jak pokrewne terminy – m.in. „drenaż”, „ruchy
drenujące”, „masaż odprowadzający”
–
nie zawsze odnoszą się one
do właściwego manualnego drenażu limfatycznego.
W kosmetyce i medycynie estetycznej drenaż stosowany jest jako
masaż twarzy w celu oczyszczenia skóry lub też przygotowania jej
do innych zabiegów. Na większych powierzchniach ciała – udach,
pośladkach, brzuchu
–
drenaż stosuje się w terapii cellulit PEFS (pa-
nikulopatii obrzękowo-włóknikowo-stwardnieniowej). Drenaż stoso-
wany jest także po niektórych zabiegach chirurgii plastycznej w celu
zmniejszenia obrzęków mogących prowadzić do zwłóknień.
Obecnie w praktyce klinicznej MDL i badaniach klinicznych prym
wiodą Dania, Niemcy, Francja i Włochy. MDL cieszy się dużą
popularnością także w USA. Podstawą drenażu limfatycznego
jest zrozumienie znaczenia układu limfatycznego i roli, jaką
pełni chłonka w organizmie człowieka. Niezmienny fundament
to także kierunek, cykle, siła nacisku, rytm oraz kolejność opra-
cowywanych węzłów chłonnych i naczyń limfatycznych.
jest jako jeden z podstawowych, najskuteczniejszych za-
biegów fizykalnych wspomagających leczenie oraz profilaktykę
powstawania obrzęków chłonnych. Z uwagi na ograniczoną
skuteczność metod chirurgicznych i farmakologicznych w nie-
których schorzeniach drenaż limfatyczny stosuje się w leczeniu
obrzęków w różnych stadiach, w których obrzęk jest jednym
z podstawowych objawów, ale także w dolegliwościach, którym
towarzyszy niewielki obrzęk lub też gdy występuje on jedynie
sporadycznie.
Choć istnieją niewielkie różnice w terminologii oraz w wy-
tycznych dotyczących praktycznej strony zabiegów, podstawy
medyczne drenażu są te same i mimo że w latach 20. i 30. XX w.
nad zagadnieniami drenażu pracowało kilku naukowców i le-
karzy, podstawy opierają się na opracowaniach i publikacjach
Emila Voddera, twórcy drenażu limfatycznego. Za podstawowy
uznaje się manualny, czyli wykonywany ręcznie, drenaż limfa-
tyczny. Jest on jednak częścią całościowej metody określanej
ogólnie jako MDL
–
metoda drenażu limfatycznego. Istnieją nie-
wielkie modyfikacje drenażu w Europie, jak i poza nią, ale prace
i doświadczenie europejskich lekarzy i terapeutów-masażystów
są najściślej związane z leczniczym, medycznym zastosowa-
niem drenażu limfatycznego, np. w Niemczech, Austrii i kilku
innych krajach stosuje się metodę znaną jako KFU – komplek-
sową fizjoterapię udrażniającą, ale i tutaj najważniejszą rolę
pełni manualny drenaż limfatyczny. Termin KFU związany
jest nierozerwalnie z osobą profesora Michaela Foldiego i jego
wielkim wkładem w rozwój drenażu limfatycznego oraz samej
limfologii.
Nacisk, jaki kładzie się na poszczególne „podmetody” w różnych
krajach, powoduje czasem powstanie nieporozumień związanych
z ogólnym pojęciem drenażu.
Manualny drenaż limfatyczny jest dziś w leczeniu klinicznym
i ambulatoryjnym jedną z podstawowych metod masażu manual-
nego, wykorzystywaną w lecznictwie, rehabilitacji, traumatologii,
ortopedii, chirurgii (w tym plastycznej), a czasem i onkologii oraz
w medycynie estetycznej i kosmetyce.
W praktyce w kosmetyce stosuje się uproszczoną wersję drenażu
limfatycznego, a nawet z uwagi na łączenie drenażu z innymi
zabiegami kosmetycznymi wybiórczo stosuje się poszczególne
techniki. Wydaje się to praktyczne, ale traktowanie technik wy-
biórczo, niestety, zmniejsza skuteczność drenażu.
limfatycznego poprzez specjalistyczne ruchy powodujące
przepychanie limfy. Dla celów szkoleniowych ruchy te opisuje się
czasem jako specjalistyczne głaskanie, rozcieranie, ugniatanie, uciski,
ale w drenażu limfatycznym podstawowymi, właściwymi technikami
jest wiele chwytów stosowanych w tej manualnej metodzie terapeu-
tycznej. Termin „chwyt” wydaje się tutaj najbardziej odpowiedni,
ponieważ większość z nich wykonywana jest jedynie w tej metodzie.
Ponadto stosuje się także specjalistyczne chwyty właściwe dla opra-
cowania danej części ciała. Podstawowe chwyty vodderowskie to:
ruchy okrężne stałe, chwyt obrotowy, pompujący i czerpiący.
Techniki i metody
wykorzystywane w drenażu limfatycznym:
• MDL – manualny drenaż limfatyczny
(
technika stosowana najczę-
ściej
),
• bandażowanie,
• specjalistyczne ćwiczenia aplikowane podczas terapii,
• masaż pneumatyczny/presoterapia – stosowany dodatkowo.
W niektórych schorzeniach podstawowe znaczenie ma jednak ban-
dażowanie oraz presoterapia.
36
REHABILITACJA W PRAKTYCE 3/2006
W
środowisku medycznym drenaż limfatyczny traktowany
M
anualny drenaż limfatyczny polega na stymulacji układu
PROFESJONALNY MASAŻ
Przepychanie limfy w odpowiednim rytmie, kierunku, sile oraz
cyklu odbywa się m.in. za pomocą głaskania, rozcierania kolistego,
chwytów pompowania, ale wykonujemy także chwyty przyporząd-
kowane danej okolicy, np. pachwinowej, podkolanowej czy stopy.
Obecnie drenaż limfatyczny zdobywa sobie wielu zwolenników,
także w gabinetach odnowy biologicznej, kosmetycznych i ośrod-
kach SPA. Choć w tych ośrodkach wykonywany jest czasem
w ograniczonym zakresie, to zarówno w terapii, jak i w celach
kosmetycznych MDL powinien być zawsze oparty na tych samych
zasadach.
Kierunek, tempo i stopień impulsu
Odpowiednie wykonanie manualnego drenażu limfatycznego po-
prawia przepływ płynów ustrojowych, zwłaszcza podczas zastoju
limfy. Stymulujemy wymianę składników przemiany metabolicz-
nej struktur pozanaczyniowych, a pobudzając układ limfatyczny,
podnosimy sprawność układu odpornościowego człowieka.
Większość naczyń limfatycznych, na które mamy wpływ podczas
masażu, znajduje się tuż pod skórą. Naczynia te mają delikat-
ną strukturę, tak więc ich stymulacja wymaga precyzyjnych,
ukierunkowanych, delikatnych, ale pewnych ruchów. Podczas
masażu, drenażu limfatycznego pracuje się najczęściej w tempie
około sekundowym, a intensywność masażu jest dostosowana
przede wszystkim do okolicy wykonywanego masażu oraz bu-
dowy pacjenta.
zarówno przechodzenie produktów z naczyń do przestrzeni
pozanaczyniowej, jak i przenikanie produktów przemiany ma-
terii z przestrzeni pozanaczyniowej z powrotem do krwiobiegu.
Podczas lekkiego, precyzyjnego i ukierunkowanego nacisku
dochodzi do odkształcania, rozciągania tych drobnych struktur,
co wspomaga proces filtracji.
Zbyt silny impuls nie pomaga w przepychaniu chłonki, a może je-
dynie uszkodzić włókna podtrzymujące naczynia limfatyczne.
limfy. Jest to możliwe dzięki odpowiedniej elastyczności
tkanek oraz różnicom w ciśnieniu wewnątrz i poza naczyniami.
Proces przepływu limfy podobny jest do fali o odpowiednim cyklu
i częstotliwości. Impuls podczas drenażu limfatycznego porównać
możemy do fali, której jedynie pomagamy, nie przyspieszając jej
przepływu.
Drenaż limfatyczny może być wykonany jako masaż ogólny lub
częściowy – tzn. ze szczególnym skupieniem się na danej partii
ciała – z tym, że najpierw następuje udrożnienie, masaż okolic
głównych węzłów oraz pni (najczęściej rozpoczyna się od pnia
szyjnego). MDL jako taki nie powinien być łączony w jednej sesji
z innymi technikami masażu.
MDL – główne zasady
•
drenażu nie wykonujemy jedynie bezpośrednio w miejscu
występowania obrzęku – najpierw musimy udrożnić główne
pnie limfatyczne. Układ limfatyczny jest układem otwartym,
ale na przykład opracowując twarz, na wstępie opracowujemy
Działanie układu limfatycznego
Można je porównać do wewnętrznego przemywania organizmu, podczas
którego zabierane zostają cząsteczki zbyt duże, aby mogły wrócić drogą
przez drobne naczynia żylne. Odprowadzając proteiny, zmniejszamy
ryzyko występowania obrzęku, ponieważ zbyt duże ich stężenie powo-
duje dyfuzję płynu do przestrzeni międzykomórkowej. Odprowadzanie
produktów przemiany materii odbywa się cyklicznie.
REHABILITACJA W PRAKTYCE 3/2006
37
S
ame naczynia włosowate mają dużą elastyczność, co ułatwia
W
ciągu doby dochodzi do filtracji i przepływu od 2 do 4 litrów
PROFESJONALNY MASAŻ
główne pnie szyjne i okolice podobojczykowe, następnie prze-
chodzimy do szyi i twarzy.
W przypadku kończyn dolnych jest podobnie. Najpierw opraco-
wuje się okolice brzucha, potem stawów biodrowych i główne
węzły pachwinowe, a następnie wykonuje się masaż uda, od ko-
lana w górę, potem okolice kolana, łydka od stopy do kolana, po-
nownie dół podkolanowy, okolice kolana i stopa. Masaż kończyn
rozpoczyna się od części proksymalnych (bliższych), a kończy na
dystalnych (dalszych). Poszczególne ruchy odbywają się zgodnie
z przepływem limfy w naczyniach limfatycznych. Oznacza to, iż
masaż rozpoczynamy od węzłów i naczyń limfatycznych najbliż-
szych ujść żylnych, a dopiero potem
–
zachowując odpowiedni
kierunek
–
pracujemy z odcinkami dystalnymi,
•
masaż wykonujemy zgodnie z zasadą podwójnego opracowa-
nia stawów,
•
jeżeli masujemy, np. kończynę dolną, to dopiero na końcu opra-
cowywana jest cała kończyna. Wyjątek stanowi przegłaskanie
całej kończyny podczas pierwszego ruchu diagnostycznego,
•
fizjologiczny przepływ chłonki wymaga wolnego, ale stanow-
czego tempa masażu,
•
masujemy płynnie i miękko, stosując w ruchu tzw. punkt
zerowy, czyli przerwę pomiędzy danym impulsem, ale bez
odrywania rąk od skóry,
•
techniki wykonujemy z umiarkowaną siłą, unikając nadmier-
nego rozgrzania tkanek.
Uwaga! Jeżeli z powodów terapeutycznych musimy przeplatać
drenaż innymi zabiegami, pamiętajmy, aby nie nastąpiło to w dniu
wykonywania drenażu limfatycznego. W przypadku wielu scho-
rzeń obok drenażu nie stosujemy innych zabiegów, np. rozgrze-
wających, hydroterapii, ćwiczeń – zajęć wysiłkowych.
Podczas drenażu limfatycznego osoba masowana powinna być
ułożona w pozycji powodującej ułatwienie przepływu chłonki
i mieć rozluźnione stawy, podkładki pod łydki. Po masażu pacjent
powinien chwilę wypocząć, pozostając w pozycji drenażowej.
Paradoks działania drenażu limfatycznego
W sytuacji pojawiającego się obrzęku osłabiony układ naczy-
niowy leczymy za pomocą precyzyjnych impulsów, a nie silnych
bodźców. To sprawia, iż wielu masażystów, terapeutów i kosmety-
czek na całym świecie ma niemały problem, jak wytłumaczyć pa-
cjentowi lub klientowi, iż taki łagodny w odczuciach masaż może
tak głęboko, pozytywnie i skutecznie wpływać na organizm ludzki.
Paradoks ten jest trudny do zrozumienia, szczególnie dla osób
spotykających się z głębszymi czy też intensywnymi technikami
stosowanymi w modelowaniu sylwetki, masażu sportowym lub
terapii manualnej. Skupiamy się na manualnej metodzie mającej
różne zastosowanie w powyższych dziedzinach, ale nawet jeśli
w terapii korzystamy z innych medycznych, fizykalnych metod,
drenaż limfatyczny powinien być wykonany przed rozpoczęciem
dodatkowych zabiegów z wykorzystaniem np. presoterapii, sprzę-
tu elektronicznego czy też mechanicznego.
Uwaga! W powyższym artykule z konieczności zasygnalizowano
jedynie znaczenie kilku cech drenażu limfatycznego, osobnego
opracowania wymaga dokładne opisanie metody od strony prak-
tycznej.
P
IOTR
S
ZCZOTKA
,
MGR
E
WA
M
IKUŁA
Szkoła Masażu Bodywork
Poznań, ul. Mrowińska 16
www.bodywork.com.pl, tel. 0 605 787 834
Literatura dostępna w języku polskim:
1. Zborowski A.:
Manualny Drenaż Limfatyczny
.
2. Foldi M.:
Podstawy Manualnego Drenażu Limfatycznego.
38
REHABILITACJA W PRAKTYCE 3/2006
Plik z chomika:
Wiew783
Inne pliki z tego folderu:
Terapia manualna- masaż poprzeczny, funkcyjny, stretching, relaksacja poizometryczna.doc
(86 KB)
MDL - manualny drenaż limfatyczny.pdf
(222 KB)
Masaże twarzy leczenie-lifting-oczyszczanie-relaks-czy-profilaktyka-by-Piot-Szczotka.pdf
(762 KB)
MASAŻ NIEMOWLĘCIA.doc
(62 KB)
MASAŻ KRĘGOSŁUPA.doc
(20 KB)
Inne foldery tego chomika:
ANESTEZJOLOGIA
AROMATERAPIA
Atlasy Anatomii(różne)
CHIRURGIA OGÓLNA
Choroby Naczyń
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin