52i.pdf
(
126 KB
)
Pobierz
52i
E
TAP
I
26.11.2005
Z a d a n i a t e o r e t y c z n e
ZADANIE 1
Analiza tlenków
Badano dwa tlenki (metalu A oraz metalu B) maj
Ģ
ce posta
ę
białych proszków.
Tlenek metalu A energicznie reaguje z wod
Ģ
z wydzieleniem du
Ň
ej ilo
Ļ
ci ciepła i
wytworzeniem białej zawiesiny (
I
), cz
ħĻ
ciowo rozpuszczalnej w wodzie. Zawiesina ta nie
rozpuszcza si
ħ
ani w roztworach mocnych zasad, ani w roztworze amoniaku, rozpuszcza si
ħ
natomiast w roztworze chlorku amonu (
II
). Próba płomieniowa przeprowadzona po reakcji (
II
)
daje ceglastoczerwone zabarwienie.
Tlenek metalu B po podgrzaniu zmienia barw
ħ
na
Ň
ółt
Ģ
. Nie rozpuszcza si
ħ
w wodzie,
rozpuszcza si
ħ
w roztworze HCl (
III
). Po wprowadzeniu siarkowodoru, do porcji tak
zakwaszonego roztworu, nie wytr
Ģ
ca si
ħ
osad. Po zoboj
ħ
tnieniu pozostałej porcji
zakwaszonego roztworu (ale ju
Ň
bez siarkowodoru) za pomoc
Ģ
NaOH, wydziela si
ħ
biały
osad (
IV
), rozpuszczalny w nadmiarze odczynnika (
V
). Osad powstały w reakcji (
IV
)
rozpuszcza si
ħ
w nadmiarze NH
3
(
VI
).
Polecenia:
a.
Zidentyfikuj metale A i B.
b.
Zapisz jonowo równania reakcji (
I
) – (
VI
).
c.
Zaproponuj sposób rozdzielenia kationów metali A i B znajduj
Ģ
cych si
ħ
w roztworze
(mog
Ģ
by
ę
u
Ň
yte inne odczynniki ni
Ň
podane w tre
Ļ
ci zadania). Zapisz jonowo równania
przebiegaj
Ģ
cych reakcji.
d.
W
ħ
glan metalu A jest cz
ħ
sto spotykanym składnikiem skał. Składnik ten, pod wpływem
wilgoci i czynników atmosferycznych, ulega reakcji prowadz
Ģ
cej do powstania produktu
(ów) rozpuszczalnego (rozpuszczalnych) w wodzie. Napisz równanie tej reakcji. Okre
Ļ
l,
jak proces ten wpływa na jako
Ļę
wód naturalnych.
ZADANIE 2
Stechiometria zwi
Ģ
zków
Ň
elaza
Do dwóch naczy
ı
(I i II), w których znajdowało si
ħ
po 100 cm
3
roztworu FeCl
2
o st
ħŇ
eniu
1 mol/dm
3
,
dodano jednakowe ilo
Ļ
ci roztworu NaOH, powoduj
Ģ
c całkowite wytr
Ģ
cenie
osadów. W naczyniu I reakcja przebiegała przy pełnym dost
ħ
pie powietrza (nale
Ň
y przyj
Ģę
,
Ň
e
składa si
ħ
ono tylko z azotu i tlenu), a w naczyniu II – w warunkach beztlenowych.
Zauwa
Ň
ono,
Ň
e po wytr
Ģ
ceniu si
ħ
osadów, masa mieszaniny w naczyniu I stopniowo
wzrastała, a mieszaniny w naczyniu II zmniejszała si
ħ
, gdy
Ň
wydzielał si
ħ
palny gaz. Po
ustaleniu si
ħ
mas obu mieszanin stwierdzono,
Ň
e przyrost masy w naczyniu I wyniósł D
m
I
, a
ubytek w naczyniu II,
m
II
.
1
D
Otrzymane stałe produkty z obu naczy
ı
ods
Ģ
czono, dokładnie usuni
ħ
to z nich wod
ħ
, po
czym oznaczono je odpowiednio jako zwi
Ģ
zek A i zwi
Ģ
zek B. Stosunek mas molowych tych
substancji M
A
: M
B
równy jest 20 : 29. Analiza wykazała,
Ň
e zawieraj
Ģ
one tylko
Ň
elazo i tlen,
przy czym stosunek zawarto
Ļ
ci (masowej)
Ň
elaza w zwi
Ģ
zku B do zawarto
Ļ
ci
Ň
elaza w
zwi
Ģ
zku A wynosi 30 : 29.
Polecenia:
a.
Napisz jonowo
równanie reakcji wytr
Ģ
cania osadu w naczyniach I i II.
b.
Zaproponuj równanie reakcji wyja
Ļ
niaj
Ģ
ce wzrost masy mieszaniny I i na tej podstawie
oblicz warto
Ļę
D
m
I
.
c.
Podaj wzór zwi
Ģ
zku A.
d.
Wyznacz wzór chemiczny (stechiometri
ħ
) substancji B i okre
Ļ
l, jakie jony wchodz
Ģ
w jej skład.
e.
Zaproponuj równanie reakcji tworzenia finalnej substancji B z pierwotnego osadu.
f.
Oblicz, ile wyniósł ubytek masy mieszaniny reakcyjnej w naczyniu II (D
m
II
), spowodowany
wydzieleniem si
ħ
gazu.
W obliczeniach przyjmij przybli
Ň
one warto
Ļ
ci mas molowych:
Fe – 56 g/mol, O – 16 g/mol, H – 1 g/mol.
ZADANIE 3
Wodór – paliwo przyszło
Ļ
ci?
Wodór jest substancj
Ģ
o du
Ň
ym znaczeniu w przemy
Ļ
le i technice. Jego szerokie
zastosowanie jako paliwa jest jednak wci
ĢŇ
nieopłacalne, cho
ę
byłoby korzystne m.in. ze
wzgl
ħ
du na ochron
ħ
Ļ
rodowiska. Wraz z wyczerpywaniem si
ħ
złó
Ň
ropy naftowej i wzrostem
cen produkowanych z niej paliw, sytuacja ta mo
Ň
e si
ħ
odwróci
ę
. Dlatego celowe jest
opracowanie optymalnych metod otrzymywania wi
ħ
kszych ni
Ň
obecnie ilo
Ļ
ci wodoru.
a)
Jedn
Ģ
z wielu metod otrzymywania wodoru jest elektroliza wodnych roztworów ró
Ň
nych
substancji (np. kwasów lub soli).
a.1.
Wska
Ň
, które ze zwi
Ģ
zków o podanych ni
Ň
ej wzorach, mog
Ģ
by
ę
stosowane w tym
procesie.
·
MgCl
2
H
3
PO
4
·
Cu(NO
3
)
2
a.2.
Uzasadnij swój wybór, pisz
Ģ
c równania reakcji, jakie mog
Ģ
przebiega
ę
na obu
elektrodach platynowych, podczas elektrolizy roztworów wodnych tych trzech zwi
Ģ
zków.
b)
Bogatym
Ņ
ródłem wodoru jest metan – podstawowy składnik gazu ziemnego, mo
Ň
liwy do
uzyskania tak
Ň
e drog
Ģ
przeróbki biomasy ro
Ļ
linnej. Wodór mo
Ň
na otrzyma
ę
w
katalitycznej reakcji metanu z drugim łatwo dost
ħ
pnym surowcem, jakim jest para wodna.
b.1.
Napisz równanie reakcji konwersji metanu par
Ģ
wodn
Ģ
(w stosunku molowym 1:1).
b.2
. Na podstawie podanych ni
Ň
ej warto
Ļ
ci standardowych funkcji termodynamicznych
oszacuj, dla jakich temperatur powstawanie wodoru jest uprzywilejowane (
K
> 1). Załó
Ň
niezale
Ň
no
Ļę
D
tw
H
i
D
tw
S
°
od temperatury.
2
·
°
T
=298 K
Wzór
zwi
Ģ
zku
D
tw
H
°
/kJ·mol
-1
D
tw
S
°
/kJ K
-1
·mol
-1
CH
4
(g)
-
74,8
0,186
H
2
O (g)
-
241,8
0,189
CO (g)
-
110,5
0,198
H
2
(g)
0
0,131
CO
2
(g)
-
393,7
-
b.3.
Porównaj efekt energetyczny spalania metanu i wodoru w przeliczeniu na jednostk
ħ
masy
substancji. Załó
Ň
,
Ň
e reakcje przebiegaj
Ģ
całkowicie, a produkty wyst
ħ
puj
Ģ
w fazie gazowej.
ZADANIE 4
Obliczenia w chemii organicznej
A
. 62,40 g równomolowej mieszaniny bezwodnego kwasu monokarboksylowego i
bezwodnego alkoholu jednowodorotlenowego poddano reakcji estryfikacji, przy czym masa
u
Ň
ytego kwasu była wi
ħ
ksza od masy alkoholu. W skład obu tych zwi
Ģ
zków wchodzi, oprócz
tlenu, tylko wodór i w
ħ
giel. Reakcja przebiegła z wydajno
Ļ
ci
Ģ
60 %, a ko
ı
cowa zawarto
Ļę
wody w mieszaninie wyniosła 6,48 g.
Podaj:
a.1.
mas
ħ
wydzielonego po reakcji estru (z dokładno
Ļ
ci
Ģ
do 0,01 g), je
Ň
eli straty podczas
operacji wyodr
ħ
bniania wyniosły 5 %;
a.2.
mas
ħ
molow
Ģ
estru (jako liczb
ħ
całkowit
Ģ
);
a.3.
wzór strukturalny estru i jego nazw
ħ
(systematyczn
Ģ
lub zwyczajow
Ģ
);
a.4.
zapis równania reakcji.
B
. Zwi
Ģ
zek X, którego cz
Ģ
steczka zawiera jeden atom tlenu, a poza tym tylko wodór i
w
ħ
giel, zredukowano wodorem uzyskuj
Ģ
c zwi
Ģ
zek Y. W cz
Ģ
steczce zwi
Ģ
zku Y znajduje si
ħ
równie
Ň
jeden atom tlenu. Zwi
Ģ
zek X nie reaguje z wodnym roztworem KMnO
4
, a jego reszta
w
ħ
glowodorowa nie zawiera układu aromatycznego oraz trzecio- ani czwartorz
ħ
dowego
atomu w
ħ
gla. Analiza elementarna wykazała,
Ň
e zawarto
Ļę
wodoru w zwi
Ģ
zku X wynosi
9,5 % a w zwi
Ģ
zku Y - 11,6 %.
Podaj:
b.1.
mas
ħ
molow
Ģ
zwi
Ģ
zku X (jako liczb
ħ
całkowit
Ģ
);
b.2.
wzory strukturalne zwi
Ģ
zków X i Y;
Y.
Do oblicze
ı
przyjmij przybli
Ň
one warto
Ļ
ci mas molowych:
M
O
= 16 g/mol, M
H
= 1 g/mol, M
C
= 12 g/mol.
¾®
3
b.3.
schemat reakcji X
ZADANIE 5
Jak rozró
Ň
ni
ę
izomery?
Izomery, pomimo identycznego wzoru sumarycznego, cz
ħ
sto znacznie ró
Ň
ni
Ģ
si
ħ
mi
ħ
dzy
sob
Ģ
wła
Ļ
ciwo
Ļ
ciami chemicznymi i fizycznymi. Poni
Ň
ej przedstawiono nazwy dziesi
ħ
ciu
ró
Ň
nych zwi
Ģ
zków, stanowi
Ģ
cych pi
ħę
par izomerów. Dodatkowo przedstawiono pi
ħę
metod,
pozwalaj
Ģ
cych na ich rozró
Ň
nienie w parach.
nr Nazwa zwi
Ģ
zku:
nr
Metoda identyfikacji
1.
aceton
2.
D-alanina
I. Pomiar skr
ħ
calno
Ļ
ci płaszczyzny
Ļ
wiatła spolaryzowanego
3.
2-metylofenol
4.
benzoesan metylu
II. Stechiometria reakcji z bromem
5.
L-alanina
6.
2,4 - heksadien
III. Próba Tollensa
7.
kwas p-metylobenzoesowy
8.
propanal
IV. Reakcja z wodnym roztworem
NaHCO
3
9.
alkohol benzylowy
10.
cykloheksen
V. Reakcja z FeCl
3
Polecenia
:
a.
Zestaw pary izomerów.
b.
Przypisz do ka
Ň
dej pary izomerów metod
ħ
, która najlepiej pozwala na ich rozró
Ň
nienie.
c.
Krótko opisz, na jakiej zasadzie wskazana metoda umo
Ň
liwia identyfikacj
ħ
izomerów.
d.
Napisz równania reakcji zachodz
Ģ
cych podczas stosowania metod II i III.
P
UNKTACJA
:
wszystkie zadania po
12 pkt
., ł
Ģ
cznie
60 pkt
.
C
ZAS TRWANIA ZAWODÓW
:
240 minut
4
E
TAP
I
26.11.2005
Rozwi
Ģ
zania zada
ı
teoretycznych
ROZWI
ġ
ZANIE ZADANIA 1
a.
Metal A to Ca, metal B to Zn.
b.
Równania reakcji:
(
II
) Ca(OH)
2
+ 2NH
4
+
® Ca
2+
+ 2NH
3
+ 2H
2
O
(
III
) ZnO + 2H
+
®
Ca(OH)
2
¯
®
Zn
2+
+ H
2
O
(
V
) Zn(OH)
2
+ 2OH
-
® Zn(OH)
4
2-
lub Zn(OH)
2
+ 2OH
-
® ZnO
2
2-
+ 2H
2
O
(
VI
) Zn(OH)
2
+ 4NH
3
®
Zn(OH)
2
¯
Zn(NH
3
)
4
2+
+ 2OH
-
c.
Jedna z mo
Ň
liwo
Ļ
ci to podziałanie roztworem siarczku amonu na roztwór zawieraj
Ģ
cy jony
Ca
2+
i Zn
2+
. Wytr
Ģ
ca si
ħ
osad siarczku cynku: Zn
2+
+ HS
-
®
ZnS¯). Jony Ca
2+
pozostan
Ģ
w roztworze. Druga mo
Ň
liwo
Ļę
to działanie roztworem
H
2
SO
4
, prowadz
Ģ
ce do wytr
Ģ
cenia osadu: Ca
2+
+ SO
4
2-
®
ZnS
¯
+ H
+
(lub Zn
2+
+ S
2-
®
®
CaSO
4
¯
z pozostawieniem
jonów Zn
2+
w roztworze.
d.
Składnikiem tym jest CaCO
3
. Pod wpływem wilgoci i CO
2
ulega reakcji opisanej
równaniem: CaCO
3
+ H
2
O + CO
2
® Ca
2+
+ 2HCO
3
-
. Obecno
Ļę
jonów Ca
2+
powoduje
twardo
Ļę
wody i wpływa niekorzystnie na jej jako
Ļę
.
Punktacja:
a.
Za zidentyfikowanie metali 2
´
1pkt. = 2 pkt.
b.
Za napisanie równa
ı
reakcji (
I
) – (
VI
)
6´1pkt. = 6 pkt.
c.
Za zaproponowanie metody rozdziału
1 pkt.
Za podanie odpowiedniego równania reakcji
1 pkt.
d.
Za napisanie równania reakcji CaCO
3
z H
2
O i CO
2
1 pkt.
Za stwierdzenie,
Ň
e produkty rozkładu CaCO
3
powoduj
Ģ
twardo
Ļę
wody
1 pkt.
R
AZEM
12 pkt.
ROZWI
ġ
ZANIE ZADANIA 2
a.
W obu naczyniach pocz
Ģ
tkowo wytr
Ģ
cił si
ħ
wodorotlenek
Ň
elaza(II):
Fe
2+
+ 2OH
-
®
®
4Fe(OH)
3
5
(
I
) CaO + H
2
O
(
IV
) Zn
2+
+ 2OH
-
Fe(OH)
2
b.
W naczyniu I, Fe(OH)
2
stopniowo utleniał si
ħ
tlenem z powietrza:
4Fe(OH)
2
+ O
2
+ 2H
2
O
Plik z chomika:
teacher20
Inne pliki z tego folderu:
fu56.pdf
(390 KB)
55wst.pdf
(546 KB)
55i(1).pdf
(330 KB)
54i.pdf
(432 KB)
53i.pdf
(388 KB)
Inne foldery tego chomika:
etap 2
etap 3
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin