Słownik lekarski łacińsko-polski.doc

SŁOWNIK LEKARSKI ŁACIŃSKO-POLSKI

GEORGIUS BABECKI STANISLAUS BOBER

VOCABULARIUM

MEDICUM LATINO-POLONUM

Editio secunda emendata et extensa

VARSOVIAE MCMLXXJX APUD MEDICORUM LIBRORUM EDITORES

DR MED. JERZY BABECKI PROF. DR MED. STANISŁAW BOBER

SŁOWNIK LEKARSKI ŁACINSKO- POLSKI

Wydanie drugie poprawione i rozszerzone

WARSZAWA 1979 PAŃSTWOWY ZAKŁAD WYDAWNICTW LEKARSKICH

Drugie, poprawione i uzupełnione wydanie Słownika z 1972 roku zawiera około 8000 tysięcy nowych haseł. Obok mian aktualnie używanych w medycynie wystę­pują również wyrażenia archaiczne, co ma znaczenie przy studiowaniu dawnych dziel lekarskich, oraz ważniejsze terminy z dyscyplin pokrewnych. Słownik przeznaczony jest dla lekarzy, pracowników naukowych, studentów me­dycyny.

Copyright by Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, Warszawa 1972, 1979

Redaktorzy: Hanna Szeffel, mgr Krystyna Kruczyńska

Redaktor techniczny: Wanda Choińska

Korektor: Irena Grzybowska

Projekt okładki: Wiktor Niciak

ISBN 83-200-0184-6

PAŃSTWOWY ZAKŁAD  WYDAWNICTW  LEKARSKICH — WARSZAWA 1979 Wvdaoie  II.  Nakład   ic 000+22;   «r   Objętość  ark.   wyd.   98,7,   »tk.   druk.   ?4,o.   Papier  bi bhiny  kl.   Ul,   4o   g,   84Xio8/i6.   Oddano   do   skbdaoia   w  listopadzie   1977  r.   PoJpuaoo   dc druku i druk ukończono w lutym  1579 r.  Zam   279/K/78.  Drak i oprawa W.Z Graf   Zam   167

ZAKŁADY GRAFICZNE „TAMKA", WARSZAWA Cena  zł   350.-

PRZEDMOWA DO WYDANIA DRUGIEGO

Szybkie zniknięcie z pólek księgarskich pierwszego wydania Słownika lekarskiego iacińsko-polskiego jest najlepszym przejawem żywotności języka łacińskiego w polskim mianownictwie lekarskim. Za drugi przejaw żywotności uznać należy konieczność poszerzenia drugiego wydania słownika wskutek ciągłego tworzenia iacińskich odpowiedników nowych pojęć w piśmiennictwie medycznym.

Wprowadzając nowe hasła, wykorzystano między innymi: Ilustrowany słownik międzynarodowego mianownictwa anatomicznego H. Feneisa w tłumaczeniu J. Wi-nowskiego i R. Modrewskiej-Winowskiej; Polskie mianownictwo histologiczne pod red. M. Wawrzyniaka oraz podręcznik Diagnostyka ogólna F. Bolechowskiego. Uwzględniono również uwagi Czytelników i Recenzentów.

Ze względu na śmierć prof, dr med. Stanisława Bobera poprawienia i uzupełnie­nia części haseł od litery M do Z podjęła się dr med. Barbara Dąbrowska. Oceny poprawionych i nowych haseł całości Słownika dokonał dr med. Brunon Neuman. Przypomnieć należy, że tekst pierwszego wydania konsultowali prof, dr med. Marian Tulczyński i dr filologii Józef Rybicki.

Ustalając pisownię haseł łacińskich, autorzy w zasadzie przestrzegali klasycznej crtografii języka łacińskiego. Pozostawiono nieliczne hasła nieprawidłowe z punktu widzenia filologii klasycznej, ale zwyczajowo przyjęte i stosowane w medycynie (np. użycie „c" zamiast „k" w wyrazach pochodzenia greckiego). Podano też, obok prawidłowej, niezgodną z klasyczną ortografią pisownię haseł z zakresu anatomii i histologii, zatwierdzoną przez międzynarodowe komisje do spraw mianownictwa, a cechującą się, między innymi, zniesieniem dwugłosek.

W słowniku zastosowano układ alfabetyczny, w którym miana łacińskie pisane z łącznikiem są traktowane jako jeden wyraz. Liczba mnoga występuje ściśle wed­ług porządku alfabetycznego z zaznaczeniem pl.

Hasła synonimiczne, które występowałyby bezpośrednio po sobie podano w ciągu i rozdzielono średnikiem, gdy różniły się końcówkami w dopełniaczu i redzajem, np.:

blcpharostatum, -i n; bSepharostatus, -us m powiekotrzymacz, rozwórka po­wiekowa.

W wypadku jednakowej końcówki dopełniacza i tego samego rodzaju drugie miano umieszczono w nawiasie, a występujące no nim końcówka i rodzajnik od­noszą się do obu forra, np.:

aminosuria (aminaria), -ae f obecność amin w moczu.

W nawiasach znajdują się również określenia synonimiczne dotyczące hasła głównego, które jako hasła występowałyby obok siebie, np.:

amaurosis centralis ślepota pochodzenia mózgowego

amaurosis cerebralis ślepota pochodzenia mózgowego zostały połączone w jedno hasło, np.:

amaurosis ceatralis (cerebralis) ślepota pochodzenia mózgowego.

Autorzy

OBJAŚNIENIE SKRÓTÓW

e.c. (exempli causa)

f (fenuninum)

ind. (indeclinabile)

m (masculinum)

n (neutrum)

NAB (Nomina Anatomica

Basiliensia) P-

f! (pSuralis) p. też recept, symb.

na przykład

rodzaj żeński

nieodmienny

rodzaj męski

rodzaj nijaki

mianownictwo anatomiczne

bazyłejskie patrz

liczba mnoga patrz też receptura symbol

Cyfry po czasownikach oznaczają koniugację

A symbol pierwiastka argon

A (angstrem) angstrem, symbol jed­nostki długości fali promieniowania

a od, po, w, z

aa (ana partcs aequales) ...