Życie oraz niektóre poglądy filozoficzne ibn Tufajla (Adam Motas).pdf
(
284 KB
)
Pobierz
256515062 UNPDF
Adam Motas
ŻYCIEORZNIEKTÓREPOGLĄDYFILOZOFICZNEIBNTUFAJLA
Scholastyce redniowiecnej nanybył pod imieniem bubacerapochodącym od
przydomka Abu Bakr - "OjciecBakra"Całeimiurodonegook1100rw Andaluzji filozofa,
jakdowiadujemyiEncyklopediiPowechnej,brmiałobuBakrMuhammadibnbdal-
Malik ibn Tufajl al-KajiNajpoważniejywpływnajegopoglądyilooicnewywarłydieła
Ibn Badżdża (vempace), nawiąującego do neoplatonimu i tradycji filozoficznej
arabskiego Wschodu.
Niewątpliwiewielkąjegoaługą dlailooiiarabkiejZachodu,byłoto,iżwłaniekłonił
Ibn Ruda (werroe) do opracowania cieących i ówcenie popularnocią dieł
Arystotelesa. Ibn Tufajl byłwtedynacelnymlekaremiminitremnadworeułtana
almohadzkiego buJakubaJuuaPootawałewoimwładcąwbardoblikichtounkach,
copowalałomuniewątpliwiewpływadnaodnieienieułtanadoilooówWiadomo
bowiempowechnie,żewiatilamuwrogotraktowałludi,naktórychpadałchodbycieo
podejreniaołamanieaadwiaryLudienauki,wyuwającywciążnowepropoycjew
pojmowaniuwiata,bylinategorodajuarutycególnienarażeniNajlepymtego
prykładembyłtrach imieanie,jakieopanowałowówcajecemałonanegoilooa,
jakimbyłwerroe,poadanymmupreułtanapytaniu"Comyląilooowieoniebie?
Cyuważajągo(wiat)awiecny,cyatworony(powtały w czasie)?
1
"Byłyto
zagadnienia niewykle drażliwe dla ortodokyjnie natawionych muułmanów prawa
wyjaniłaijednakybko,gdyżułtanbuJakubokaałinawcąimiłonikiemilooii,co
tymbardiejpomogłokłonidwerroeadoajciaipracamirytotelea
Okres, w którymIbnTuajlpotykałinadworewładcywerroesem, przypada
prawdopodobnie na lata 1168 - 1169WtrynacielatpóniejIbnTuajlreygnowałe
stanowiska lekarza naczelnego ze wgldunapodeływiek,lecnadalpootałnadwore
dynastii AlmohadówZmarłwMarrakewr1185
1
JBielawki,ŻycieitwórcodIbn-Tufajla, Studia Mediewistyczne 1, 1958, s. 8.
1
Ibn Tufajl nie pozostawiłpoobiekołyaniucniów,natomiatragmentyjegodieł
możnanaleduniektórychilooówarabkichNiewiadcytojednakotym,iżbylidnijego
beporednimiucniamiIbnTuajl,podobniejakwikodówcenychludinauki,był
wechtronnyZajmowałiwytkimidiedinamiwiedynacelemedycyną,ocym
wiadcyjegotanowikopierwegolekaraorawykładymedycyny,któreprowadiłw
GranadieZajmowałitakżepoeją, a niektórejegoutworówpoetyckichmiałycharakter
polityczny. W jednej ewychkaydnawoływałrabów doprediwiciawyprawy
wojennej do ndalujiForma,którąwybrałdlaprekaywaniawychpoglądówiloo-
icnych,byłaormąwródrabówbardopopularnąNieobcabyłamutakżeamateoria
poeji, która dla ilooów muułmaokich była ccią logiki Zajmował i ponadto
atronomiąiapiów,jakieotawiłmidyinnymiwerroe,dowiadujemyi,iżwwych
przekonaniach na temat sfer niebiekichodchodiłodpoglądówPtolemeuaRównież
astronom al-Bitraugiwewtpiedotraktatuoatronomiimówił"Wiemójbracie,że
wybitnykadi,buBakribnTuajl,mówiłnam,żenalałytematronomicnyiaadydla
tychróżnychruchówinne,niżzasady Ptolemeusza... i przez ten system wszystkie ruchy
otajądowiedione(twierdone),inicniemaaływegoPryrekłteżnapiadnaten
temat,ajegotopieo w tej nauce jest znany"
2
Poglądówwoichna ten temat sam Ibn
Tufajl jednak nie pootawił
Wiadomo natomiast na pewno, żepootawiłpoobiejednopoważnedieło,a
mianowicie"HajjibnJakan",cyli"ŻyjącyynCuwającego"Nicwicdiwnego,żeautory
Encyklopedii Powechnej pią "Oryginalnod dorobku bubacera polegała prede
wszystkim na napisaniu powieciilooicnejHajjibnJakan,poruającywpoóbbarwnyi
prytpnypodtawoweagadnieniailooiiarabkiej"
W tej bardzo żywejopowieciIbnTuajlopiujediejepewnegochłopcapocynającod
momentujegonarodinChłopiectenwychowywałiamnabeludnejwypie,nigdynie
widącludiMożnatupominąddwiewerjenarodinchłopca,jakiepredtawiaautor,gdyż
robił to, apewne tylko dlatego, by hitoria, którą opiał, była jak najbardiej
prawdopodobnaMiałotobliżydjądocytelnikaiucynidbardiejroumiałąIbnTuajl
opiującdiejeamotnegocłowiekanawypie,jegopotreżenia,dowiadcenia,wnioki,
którepotraiłnichwyciągnąd,dajedoroumienia,iżprawarądącewiatemmożna
ponadamemu,nieależnieodpołeceotwa,wktórymiżyje,któreucyPredtawia
wic rowój ponania cłowieka, żyjącego amodielnie, iolowanego od połecnoci
ludkiejUkauje,jakdolnociponawcerozumu ludzkiego, jego dociekliwod,tranod
kojareoopierająi tylko i wyłącninadowiadceniachbohateraopowieciHajj,gdyżtakie
byłoimichłopca,dikiżyciunawyspieidowiadceniomtądpłynącymdobywamądrod
upełnieamodielnie,diki wrodzonym dyspozycjom,które poiadakażdycłowiekBardo
ładnie opisany jest momentmierci gazeli, opiekunkichłopcaJejmierdnatąpiłanakutek
2
Tamże,11
2
taroci,chłopiecaniewidącżadnychewntrnychobrażeouiłujenaledprycynjej
beruchu,uunądją(jakuuwałjużinne przekody,nppowieki,żebyocywidiały),aby
ukochanaopiekunkanowuożyłaWłanietenmomentdobreukaujelogikroumowania
chłopca,jegodolnodwyciąganiawnioków,atakżewielkąiłdociekaniamuago,by
przy pomocy prymitywnych nardiotworyłpiergaeli,mimoiżmogłobytojejbardiej
akodidDikiwielkiejwytrwałoci, Hajjacynacorabardiejroumiedwiat,dochodi
wreszcie do wnioku,iżwytko,cojet,otałotworoneiwjegowyobranipowtaje
obraz IstotyKoniecnejHajj,abylepiejroumiedto,coodkrywa,acynawytko,conowe,
naladowad,epaladinim,podobniejaknapocątkuwegożycianaladowałruchyi
odgłoygael,dikicemutałijednymcłonkówtada
NaladujewicHajjciałaniebiekiewewytkichichwłaciwociach,codoprowadago
do pewnych praktyk mistycznych. Ruchy,którewykonujenapodobieotwotychciał,awic
ruchyobrotowewokółiebiebądwypy,bdącenapołyjakimtaocem,oałamiajągo,co
sprawia, iż wydajemui,żeacynadochodiddoamejItotyKoniecnejbylepiejją
ponad,taraijąnaladowad,awicpredewytkimodrucającodiebiekażdąrec
myłową
Wreszcie zatapia sicałkowiciewBoguądącpocątkowo,iżutożamiłiNimDale
jegoloyniemająjużtakwielkiegonacenia,chociażwypływanichbardonamiennyąd
OtóżHajjroumie,żecytaprawdaniedochodidoumyłówludiprotychNiechcewic
naucadichtejprawdy,abynieprowadidnanichnieccia"alecaim,abyitrymali
swojej wiary, wierzyli bez oporu w prawdy podane w obrazach i uciekali od wszelkich
nowoci"
3
.
Różniemożnamówidotym,codiełoIbnTuajlawyraża,cychodimu o pogodzenie
ilooiireligią,cyteżo przedstawienie zagadnieoilooiiarabkiejNiewątpliwieto,do
cegodoedłHajjibnJakan,byłoaadnicogodnereligiąilamuNiemogłobydretą
inacejnietylkodlatego,żeIbnTuajlbyłmuułmaninem,lecdlatego,żewtenpoóbmógł
wyunąd bardiejodważneteyZnamiennajetteaoamoródtwiebohateratejopowieci,
chociażIbnTuajldecydowanieianiąnieopowiediałMożedlatego,żeamniebyłjej
gorącymwolennikiem,amożepoprotudlaabepieceniaipred przedstawieniami
ortodoksji muzułmaokiejNapodtawietegodiełamożemytakżepowiedied,żeIbnTuajl
prynałprewagilooii,awicroumowiludkiemu,nadreligiągłoonąpreproroków
Widadto wyranie,gdyuprytomnimyobie,żeHajjżyjeiponajeamniekorytającprawd
objawianiaiprawareligijnegoPrawdąjet,żedochodzi dopunktu,wktórymjegoteyą
godnereligiąZadad jednakmożna pytanie, cytagodnodniebyłaałoną,która
powoliłamunaopublikowaniediełaam autorprykoocuopowiecimówi,iż"tarałi
()niepodnoidotatniejilekkiejałony,którąpreniknąybkoci,któryądotegodolni,
3
Tamże,19
3
lecktórapootanienieprejryta,dlakażdego,ktoniejetgodnywyjdpoanią"
4
. W
każdymraiediałoIbnTuajlaprekonujenaoprymacieroumu,omocnymprekonaniu
ilooa,żewiedieonnadoprawdy
Jan Legowicz pisze, że"IbnTuajljetindywidualitą,pragnącymwyłącydcłowiekapod
wpływówkulturyicywiliacjiizapewnidmunaturalnyrowój,nieależnyodpołeceostwa"
5
.
ChybajednaknieotochodiłoIbnTuajlowiWyłąceniebohateraopowiecipodwpływów
kulturypotrebnebyłoilooowidoudowodnieniaamodielnocijednotkiwponaniu
oraz wielkiej dociekliwociroumu,której,nicniemożeogranicyd
ladytejilooicnejopowieciiawartychwniejagadnieo możnanaleduwielu
ławnychilooów
JóeBielawkipienp,żewpływjegowidocnyjetrównieżuwTomaakwinu,
cególniewagadnieniutounkuponaniadykursywnego do poznania mistycznego
6
.
4
Tamże,19
5
J.Legowicz, Zarys historii filozofii, WP Warszawa 1967, s. 173.
4
6
JBielawki,Życie,dcyt,8
Plik z chomika:
filozoficzny
Inne pliki z tego folderu:
bibliografia.pdf
(217 KB)
Syryjskie szkoły w Edessie i Nisibis jako ogniwo pomiędzy antyczną kulturą grecką a arabskim i łacińskim średniowieczem (Artur Andrzejuk).pdf
(318 KB)
MAPA_ Rozwój i upadek imperium arabskiego (Atlas historyczny świata, PPWK, Warszawa-Wrocław 1986).jpg
(1325 KB)
Uwagi dotyczące terminu „filozofia arabska_ (Anna Mrozek).pdf
(348 KB)
Średniowieczna filozofia i nauka islamska oraz jej wpływ na filozofię i naukę zachodnią (Stanisław Wielgus).pdf
(535 KB)
Inne foldery tego chomika:
# Johannes Eckhart
# Piotr Abelard
# św.Tomasz z Akwinu
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin