Historia Kościola Katolickiego-1517-1914.pdf

(3209 KB) Pobierz
Rozdzia³ 1
Historia Kościoła Katolickiego – tom 3
CZASY NOWOŻYTNE 1517 - 1914
Wielkie odkrycia geograficzne z końca XV wieku przyniosły Kościołowi nowe tereny działalności mi-
syjnej. Renesans dał mu znakomite dzieła sztuki sakralnej. Chrześcijanie jednak ulegli wzmożonemu
pesymizmowi, który rodził się z narastającego zła w życiu ludzi tej epoki, z klęsk żywiołowych i coraz
bardziej dostrzegalnych braków w strukturze Kościoła.
Nikłe były wyniki starań o reformę Kościoła , choć sobór laterański piąty zajmował się nią przez kilka lat
(1512-1517).
Wystąpienie Marcina Lutra (31.10.1517) z tezami o odpustach przyjęto w wielu środowiskach kościel-
nych jako ożywienie ruchu reformy. W rzeczywistości podzieliło go na słaby nadal ruch reformy i silny
przez długi czas prąd reformacji . Niedostrzegalny od początku podział zachodniego chrześcijaństwa stał
się faktem dokonanym. Obok Kościoła katolickiego zaczęły istnieć Kościoły ewangelickie. Pluralizm
wyznaniowy ma odtąd zasadniczy wpływ na nowożytne dzieje Kościoła katolickiego.
Epoka nowożytna została w tym opracowaniu podzielona na pięć okresów:
Pierwszy (1517-1564), nazwany okresem Reformy i Reformacji , jest krótki czasowo, ale obfituje w
ważne wydarzenia.
W reformacji odegrali zasadniczą rolę jej wielcy twórcy: Marcin Luter, Ulrych Zwingli i Jan Kalwin, ale
także władcy. Henryk VIII doprowadził Anglię do schizmy, za jego zaś następców uległa ona sprote-
stantyzowaniu. Reformą katolicką zajęły się nowe i niektóre dawne zakony, szczególnie jednak papieże,
od Pawła III do Piusa IV, oraz sobór trydencki.
Drugi okres (1564-1648): Odnowy Trydenckiej , to nieomal całe stulecie rozkwitu Kościoła katolickie-
go, pod wpływem uchwał soboru trydenckiego.
Odnowa ta dokonała się dzięki wielkim papieżom, wielu znakomitym biskupom, gorliwym kapłanom i
świeckim katolikom. Objęła swym zasięgiem misje, diecezje i zakony. Ujawniła się w dużej liczbie ka-
nonizowanych świętych. Przyniosła rozwój nauk kościelnych. Jej blask pomniejszyły wojny religijne i
dążności niektórych władców katolickich, by za przykładem książąt protestanckich stosować w swoich
państwach reformacyjną zasadę: czyja władza, tego wyznanie (cuius regio, eius religio).
Trzeci okres (1648-1758): Wystawności Barokowej , najbardziej widocznej w sztuce sakralnej i formach
pobożności, wydaje się być kontynuacją Odnowy Trydenckiej.
Wystawność ta nie ukrywa znacznego osłabienia wewnętrznych sił Kościoła, choć nadal rozwijają się
misje i coraz liczniej dokonują się konwersje z protestantyzmu na katolicyzm. Dla Kościoła, a szczegól-
nie dla papiestwa szkodliwy był absolutyzm władców, we Francji zaś także gallikanizm i jansenizm.
Czwarty ( XVII ) okres (1758-1850): Wstrząsów Rewolucyjnych , obejmuje dzieje Kościoła broniącego
się przed atakami z zewnątrz.
Śmiertelnym zagrożeniem był racjonalizm Oświecenia i wrogość masonerii do Bożego Objawienia. Nie-
bezpiecznymi stały się nowe sytuacje w krajach objętych Wielką Rewolucją Francuską, wojnami napole-
ońskimi i Wiosną Ludów. Na dziejach papiestwa ciążył nadto legitymizm Kongresu Wiedeńskiego. W
religijności katolików widoczny był wpływ romantyzmu.
Piąty ( XVIII ) okres (1850-1914): Umocnienia Prymacjalnego , to przede wszystkim działalność wybit-
nych papieży.
Nieomylność papieża w sprawach wiary i moralności zdefiniował sobór watykański pierwszy. Papieże,
od Leona XIII, wraz z klerem i laikatem zaangażowali się na szeroką skalą w społeczne działanie Ko-
ścioła. Zdołano także przezwyciężyć trudności w należytym układzie stosunków Kościoła i państwa, je-
dynie z rządem Zjednoczonego Królestwa Włoskiego nie załatwiono w tym okresie tzw. kwestii rzym-
skiej i doszło do laicyzacji Francji. Misje natomiast nabrały nowego rozmachu, a nauka kościelna znala-
zła nowe źródło rozwoju w katolickich uniwersytetach, w których wprowadzono neoscholastykę i neoto-
mizm.
Czasy nowożytne 1517 – 1914
1
Historia Kościoła Katolickiego – tom 3
Pierwsza wojna światowa (1914-1918) przyniosła zasadnicze zmiany w życiu narodów i państw, a także
zmiany w warunkach życia i działalności Kościoła katolickiego. Zaczął się wstępny okres nowej epoki
czasów najnowszych.
Tom 3
I OKRES 1517 – 1564
REFORMA I REFORMACJA
Wspólne dzieło. Patronat Portugalii. Franciszek Ksawery i Daleki Wschód. Pod berłem hiszpań-
skim. Obrońcy Indian. Patronat Hiszpanii.
Cienie renesansu. Krytycyzm i pesymizm. Optymizm Erazma. Kryzys ekonomiczno-społeczny.
Sytuacja polityczna cesarstwa. Teologia i papiestwo. Biskupi i duchowieństwo. Klasztory i świec-
Marcin Luter. Tezy o odpustach. Dysputy i zwolennicy. Fundamentalne pisma. Zerwanie z Ko-
ściołem. Edykt wormacki. Ulrych Zwingli. Reformacja w Zurychu. Dysputy zurychskie. Bazylea i
Berno. Wojna i Bullinger.
Anabaptyści. Bracia morawscy. Królestwo Boże w Monasterze. Prorocy - Tomasz Műntzer. Ra-
dykalne zmiany - Karlstadt. Rycerstwo i wojna chłopska. Książęta i Albrecht Pruski. Reformacja
Hesji i Saksonii. Protestanci w Spirze. Augsburskie wyznanie wiary. Odpowiedź papieska. Układy
i wojna szmalkadzka. Interim augsburskie. Pokój augsburski.
Francja przed Kalwinem. Jan Kalwin. Kalwin i Genewa. Nauka Kalwina. Dania, Norwegia, Islan-
dia. Szwecja i Finlandia. Kawalerowie Mieczowi. Król Henryk VIII. Schizma angielska. Krwawy
bill i anglikanizm. Maria Tudor i Elżbieta I. Szkocja i Maria Stuart. Francja i hugenoci. Miasta
włoskie i reformacja. Hiszpania i Niderlandy. Czechy i Moraw. Węgry i Siedmiogród.
Humanizm i prymas Łaski. Zygmunt Stary i synody. Zygmunt August i sejmy. Biskupi i legaci.
Luteranizm i sekularyzacja biskupstw. Reformacja w Gdańsku. Rozwój luteranizmu. Kalwinizm.
Antytrynitaryzm (bracia polscy). Jednota bracka (bracia czescy). Unifikacja. Kościół narodowy.
Udział w soborze. Konfederacja warszawska.
Czasy nowożytne 1517 – 1914
2
Historia Kościoła Katolickiego – tom 3
Nowe zakony. Ignacy Loyola i jezuici. Hadrian VI i Klemens VII. Cesarz Karol V. Paweł III -
zwołanie soboru. Obrady soborowe (1545-1548). Juliusz III - kontynuacja soboru. Paweł IV - re-
formy bez soboru. Pius IV - zakończenie soboru-. Przyjęcie uchwał. Znaczenie soboru.
II OKRES 1564 – 1648
ODNOWA TRYDENCKA
Rozwój terytorialny i organizacyjny. Redukcje paragwajskie. Murzyni - Piotr Klawer. Trudności i
prześladowania. Męczennicy japońscy. Problemy misyjne. System akomodacji. Kongregacja Roz-
krzewiania Wiary.
Piotr Kanizy w Niemczech. Kolokwia i nawrócenia. Irenizm. Stambuł i Lepanto. Prawosławni i
protestanci. Iwan Groźny i patriarchat moskiewski. Unia brzeska. Rutski i Kuncewicz. Rzecznik
pojednania - Piotr Mohyła. Unia ormiańska i użhorodzka. Kościoły unijne na Wschodzie.
Święty Pius V. Karol Boromeusz i Szwajcaria. Uczony Grzegorz XIII. Nuncjusze i sekretarz sta-
nu. Sykstus V i konkregacje. Przebudowany Rzym. Klemens VIII - Rok Jubileuszowy. Odnowa
trydencka we Francji. Biskupi i inkwizycja hiszpańska. Biskupi i odnowa w Niemczech. Biskupi i
nuncjusze w Polsce. Paweł V i Wenecja. Urban VIII i Richelieu. Innocenty X i Mazzarini.
Francja - noc św. Bartłomieja . Edykt nantejski i Richelieu. Powstanie w Niderlandach. Wyznania
w cesarstwie. Katolicyzm książąt bawarskich. Kontrreformacja Ferdynanda II. Rekatolicyzacja
krajów habsburskich. Nieudana rekatolicyzacja Szwecji. Katolicyzm Zygmunta III. Odnowa try-
dencka w Polsce. Anglikanie i katolicy. Anglikanie, purytanie i katolicy. Anglia i katolicka Irlan-
dia. Wojna trzydziestoletnia. Pokój westfalski.
Kapłani nowej formacji. Bourdoise, oratorianie i sulpicjanie. Wincenty à Paulo i Jan Eudes. Wło-
skie zgromadzenia kapłańskie. Pijarzy. Jezuici. Kapucyni. Zakony odnowione. Kongregacja mau-
rynów i cystersi. Dawne i nowe zakony żeńskie.
Czasy nowożytne 1517 – 1914
3
Historia Kościoła Katolickiego – tom 3
Kościelne nauczanie. Biblioteki i drukarnie. Uniwersytety i teologia. Bajanizm. Spór o łaskę (mo-
linizm). Augustinus i początki jansenizmu. Teologia historyczna. Historia Kościoła i hagiografia.
Centurie i Roczniki kościelne . Prawo i problemy władzy. Idee gallikanizmu. Filozofia przyrody -
Giordano Bruno. Kopernik i Galileo Galilei. Krytycyzm kartezjański.
Epoka świętych. Mistyka i duchowość. Mistycy: Teresa z Avila, Jan od Krzyża. Franciszek Sale-
zy, asceza dla wszystkich. Pierre Berulle, duchowość francuska. Życie sakramentalne. Nabożeń-
stwa i pobożność. Cześć świętych i bractwa. Pobożność polska. Czarownice z Loudun i procesy.
Teatr i muzyka. Manieryzm i początek baroku.
III OKRES 1648 – 1758
WYSTAWNOSC BAROKOWA
Konklawe, ekskluzywy, papieże. Kardynałowie, sekretarze stanu, nepoci. Państwo Kościelne i
Monarchia Siccula . Kościelne działanie papieży. Hegemonia Ludwika XIV. Artykuły gallikań-
skie. Władcy i Kościół. Konkordaty Benedykta XIV. Nuncjusze, książęta elektorzy, episkopalizm.
Schizma utrechcka. Polska i Stolica Apostolska.
Instrukcja Kongregacji. Misjonarze i seminarium w Paryżu. Misje w Afryce. Indie i obrzędy ma-
labarskie. Misje w Chinach. Potępienie akomodacji, schizma pekińska. W Syjamie, Kochinchinie i
Japonii. Kościół na Filipinach. Regalizm hiszpański w Ameryce. Misje w Brazylii. Upadek reduk-
cji paragwajskich. Kościół w Ameryce Łacińskiej. Misje w Ameryce Północnej.
Liga i Odsiecz Wiednia. Chrześcijanie w Turcji. Rozłamy i unie. Nietrwałe unie. Katolicki Ko-
ściół maronicki. Unici w Siedmiogrodzie i na Węgrzech. Prawosławie i unia w Polsce. Katolicy
obrządku ormiańskiego i greckiego. Synod zamojski. Chrześcijanie w Rosji. Patriarcha moskiew-
ski Nikon. Cerkiewne reformy Piotra Wielkiego.
Plany unii i konwersje. Leibniz i Bossuet. Konwersje królów i utrwalenie anglikanizmu. Katolicy
w Wielkiej Brytanii. Nonkonformiści anglikańscy. Pietyzm w Niemczech. Kalwini i katolicy w
Czasy nowożytne 1517 – 1914
4
Historia Kościoła Katolickiego – tom 3
Niderlandach. Hugenoci we Francji. Potop szwedzki - obrona Jasnej Góry. Śluby lwowskie Jana
Kazimierza. Wypędzenie arian. Wyrok śmierci w Toruniu.
Prekursorzy: Bayle i Collins. Uniwersytety, nauczanie i wychowanie. Akademie i towarzystwa
naukowe. Filozofia i Objawienie. Nauki przyrodnicze, prawo natury. Empiryzm i deizm. Monte-
squieu i Wolter. Wolnomularstwo (masoneria).
Janseniści i Prowincjałki . Orzeczenia papieży i ingerencje króla. Quesnel, Fenelon i bulla Unige-
nitus . Akceptanci i apelacja do soboru. Milczenie i jansenizm polityczny. Biblistyka i teologia.
Kazuistyka i teologia moralna. Mistyka i kwietyzm. Literatura duchowa i ascetyczna. Historia i
mauryni.
Biskupstwa i biskupi. Kapituły i kapitulacje wyborcze . Seminaria i duchowieństwo. Zakony żeń-
skie. Zakony męskie. Atak na jezuitów. Szkoły i nauczyciele. Kazania i misje ludowe. Liturgia i
święta. Kult Serca Jezusowego i Matki Bożej. Pobożność, bractwa i pielgrzymki. Pobożność sar-
macka. Wystawność sztuki.
Tom 3*
IV OKRES 1758 – 1850
WSTRZĄSY REWOLUCYJNE
Konklawe i papieże (do 1799). Walka z jezuitami. Brewe kasacyjne i restytucja. Janseniści i sy-
nod utrechcki. Książęta biskupi i febronianizm. Gravamina i punktacja emska. Reformy Marii Te-
resy. Józefinizm. Synod w Pistoi. Oświecenie w Polsce. Konfederacja barska i rozbiór Polski. Sa-
modzierżawie carskie i katolicy.
Francja i Kościół. Francuskie duchowieństwo. Duchowni i Zgromadzanie Narodowe. Konstytu-
anta i kler. Konstytucja cywilna kleru. Schizmatycki Kościół konstytucyjny. Pius VI i rewolucja.
Jakobini i terror. Dechrystianizacja i ateizacja. Dyrektoriat i ucisk Kościoła. Rewolucyjne republi-
ki i Kościół. W Republikach włoskich. Republika Rzymska i papież więzień. Konstytucja Trze-
ciego Maja. Insurekcja Kościuszkowska.
Czasy nowożytne 1517 – 1914
5

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika:

Zgłoś jeśli naruszono regulamin