Czy istnieja granice wolności slowa.pdf

(576 KB) Pobierz
QPrint
Czy istniejĢ granice wolnoĻci sþowa?
Czy kaŇde kþamstwo jest zþem moralnym?
III Lubelski Festiwal Nauki
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawþa II
Koþo Dyskusyjne z Etyki "Xantypa"
Lublin 2006
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Spis treĻci
O filozofii _____________________________________________3
I. Czy istniejĢ granice wolnoĻci sþowa? ______________________5
Analiza tekstu: John Stuart Mill, O wolnoĻci ____________________________ 8
Studium przypadku 1: Obþawa na Huberta H. za obrazħ prezydenta ___________ 9
Studium przypadku 2: Karykatury Mahometa __________________________ 10
II. Czy kaŇde kþamstwo jest zþem moralnym? ________________13
Studium przypadku 3: Debata szkolna _______________________________ 16
Studium przypadku 4: Handlarz miħsem i jego adwokat ___________________ 17
Dyskusja metodĢ "puste krzesþo" ___________________________________ 18
Bibliografia___________________________________________19
Koþo Dyskusyjne z Etyki áXantypaÑ ________________________20
2
O filozofii
Co to jest filozofia? To pytanie zadajĢ sobie ludzie juŇ od czas–w staroŇytnej
Grecji. Udzielano r–Ňnych odpowiedzi, w zaleŇnoĻci od okresu historycznego,
panujĢcych poglĢd–w i ustroj–w. Nikomu jednak nie udaþo siħ sprecyzowaę znaczenia
tego wyrazu do tego stopnia, by byþo ono powszechnie przyjħte. Nazwa ta wywodzi siħ
z jħzyka greckiego: ŐȷȹōɃ [czyt. philǝ] ámiþujħÑ, ádĢŇħÑ oraz ŎȽŐȷŋ [czyt. sopha]
ámĢdroĻę, áwiedzaÑ, co w jħzyku polskim oddajemy piħknym wyraŇeniem umiþowanie
mĢdroĻci.
Przez wieki filozofia byþa wykþadana w szkoþach i na uniwersytetach. Posiada
status nauki, kt–ry jednak bywa czasem kwestionowany. Do gþ–wnych dyscyplin
filozoficznych zalicza siħ metafizykħ (ontologiħ), teoriħ poznania (epistemologiħ),
aksjologiħ (etyka, estetyka). Metafizyka zajmuje siħ bytem, czyli tym co istnieje, teoria
poznania dotyczy problematyki wiedzy i jej uzyskiwania, zaĻ aksjologia zajmuje siħ
Ļwiatem wartoĻci. Do nauk pomocniczych filozofii zalicza siħ historiħ filozofii i logikħ.
Uniwersytet to nie jedyne miejsce, gdzie moŇna znaleŅę prawdħ, a tytuþ
profesora nie daje wyþĢcznoĻci do jej posiadania. KaŇdy z nas stawia sobie waŇne
pytania Î o poczĢtek wszystkiego, sens istnienia, dobro i zþoÈ Jednych pobudza do
tego zdumienie i podziw nad otaczajĢcym Ļwiatem, innych Î wĢtpienie w rzetelnoĻę
ludzkiego poznania, a jeszcze innych silny wstrzĢs (tzw. sytuacje graniczne np. Ļmierę
kogoĻ bliskiego, cierpienie, narodziny dziecka itp.). Jednak samodzielne poszukiwanie
odpowiedzi jest czħsto maþo skuteczne Î bardzo waŇny jest proces komunikacji. JeĻli
dyskutujemy, wymieniamy siħ swoimi doĻwiadczeniami i poglĢdami, to zbliŇamy siħ do
prawdy.
Dyskusja jest jednym z narzħdzi filozofowania, a sama filozofia pozostaje
rodzajem systematycznego myĻlenia na temat r–Ňnych aspekt–w rzeczywistoĻci.
Jednym z takich aspekt–w jest ludzka mowa oraz zwiĢzane z niĢ zagadnienia wolnoĻci
sþowa oraz natury kþamstwa.
3
ýatwiej jest milczeę, niŇ siħ odzywaę; ýatwiej ustĢpię, niŅli nastawaę. /W.
Beþza/
Dobre sÿowo jest lekarstwem dla chorej duszy. /Meander/
Nie zgadzam si ħ z tym, co mówisz, ale do Ļ mierci b ħ d ħ broniþ
twojego prawa do wypowiadania tego, co my Ļ lisz. /Wolter/
Podziwiaě naleōy wielkie czyny, a nie wielkie sĀowa. /Demokryt/
Najgorszym rzecznikiem prawdy jest tĀum. /przysĀowie
ĀaciĶskie/
Czas to najlepsza cenzura. /F. Chopin/
Gdy jesteĻ Misiem o Bardzo Maÿym Rozumku dÿugie sÿowa mogĢ sprawiaę ci trudnoĻę. /A. A. Milne/
Streszczajmy siĭ. ŀwiat jest przeludniony sÿowami.
Wþasne zdanie czasami drogo kosztuje, jednak bez naprawdħ wþasnego zdania nie ma
jednostki, a bez jednostki nie ma narodu.
OdwaŇnie wypowiedziane wþasne zdanie tworzy jednostkħ i przestaje byę wyþĢcznie
wþasnym zdaniem, staje siħ gþosem wszystkich pozostaþych./J. Jewtuszenko/
W caĀym Ňyciu szanuj prawdħ tak, by twoje sĀowa byĀy bardziej
wiarygodne od przyrzeczeı innych. /Isokrates/
Czasem nic prawie nie ma w ludzkich sþowach, bo
wszystko mi ħ dzy nimi. Mi ħ dzysþowie jest tre Ļ ci Ģ , tre Ļ ę
za Ļ pustosþowiem. /S. Pacek/
Gdyby ludzie myĻleli o tym, co m–wiĢ, to nie m–wiliby tego, co
myĻlĢ.
Jeszcze nigdy w dziejach tak wielu nie m–wiĀo tak wiele do tak wielu,
majĥc do powiedzenia tak niewiele.
Z dwóch m Ģ drych m Ģ drzejszy jest ten, który mniej
mówi. /A. Kamie ı ska/
4
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
I. Czy istniejĢ granice wolnoĻci sþowa?
Nie zgadzam siħ z tym, co m–wisz, ale do Ļmierci bħdħ broniþ twojego prawa do
wypowiadania tego, co myĻlisz.
Wolter
KaŇdy z nas posiada intuicyjne pojecie wolnoĻci sþowa i zdaje sobie sprawħ
z jej wartoĻci. W kulturze Zachodu trudno jest nam sobie wyobrazię Ļwiat, w kt–rym nie
moglibyĻmy wyraŇaę naszych poglĢd–w, taka perspektywa budzi w nas nawet pewien
rodzaj buntu. Powstaje jednak pytanie, jak daleko siħga owa wolnoĻę i czy jest
wartoĻciĢ absolutnĢ, nienaruszalnĢ? AnalizujĢc wþasne doĻwiadczenie szybko
stwierdzamy, Ňe tak nie jest.
ņyjemy w spoþeczeıstwie, a zatem opr–cz norm moralnych podlegamy r–wnieŇ
innym reguþom: etykiecie towarzyskiej, tradycji, zwyczajom (normom spoþecznym).
DuŇy wpþyw ma na nas religia Î i z jej strony r–wnieŇ spotykamy siħ z pewnymi
ograniczeniami (normy religijne). OczywiĻcie naleŇy wspomnieę o obowiĢzujĢcym
prawie Î i groŇĢcych sankcjach za jego przekroczenie (normy legislatywne). W historii
dochodziþo czħsto do zinstytucjonalizowanej kontroli obyczaj–w, moralnoĻci oraz
poglĢd–w i wypowiedzi przejawiajĢcej siħ w postaci cenzurowania rozmaitych treĻci.
Jest to jednak radykalna pr–ba ochrony obywateli i moŇe okazaę siħ niebezpieczna,
prowadzĢc Î w niekt–rych przypadkach Î do caþkowitego pozbawienia ich wolnoĻci
sþowa. Bardziej racjonalna i lepiej sþuŇĢca wsp–lnemu dobru wydaje siħ autocenzura,
czyli samodzielna, przemyĻlana decyzja autora wypowiedzi (uwzglħdniajĢca moŇliwe
skutki) o upowszechnianiu kontrowersyjnych informacji.
Wydaje siħ, Ňe jedynym usprawiedliwionym powodem ograniczeı swobody
wyraŇania siħ jest ochrona innych ludzi przed skrzywdzeniem. Ograniczenie to
formuþuje siħ w postaci tzw. zasady nieszkodzenia. JednakŇe nie jest þatwo w kaŇdej
sytuacji stosowaę tħ zasadħ. Domaga siħ ona ciĢgþego doprecyzowywania, poniewaŇ
trudno okreĻlię, kiedy i jaki rodzaj wypowiedzi moŇe krzywdzię drugiego czþowieka.
Niekt–rzy wskazujĢ na koniecznoĻę wystħpowania bezpoĻredniej i namacalnej szkody.
Warunek ten w wielu wypadkach jest jednak niemoŇliwy do speþnienia, ze wzglħdu na
trudnoĻę wskazania zwiĢzku miħdzy wypowiedziĢ a wyrzĢdzonĢ szkodĢ.
InnĢ pr–bĢ rozwiĢzania problemu ograniczeı wolnoĻci sþowa jest wprowadzenie
rozr–Ňnienia na wolnoĻę negatywnĢ (WOLNOĺĘ OD) i wolnoĻę pozytywnĢ
(WOLNOĺĘ DO) Pierwsza wskazuje na obszar, w kt–rego granicach mam, lub
powinienem mieę caþkowitĢ swobodħ bycia i dziaþania wedþug wþasnej woli, bez
5

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika:

Zgłoś jeśli naruszono regulamin