WDS IV (06/07)
Sławomir Łodziński
Grupa społeczna i zachowania zbiorowe
Punkty wykładu 1. Przykład: więzi społeczne na wsi i mieście.
2. Pojęcie „grupy społecznej”:
- definicja Albiona W. Smalla: „Wszelki zbiór osób, który możemy ujmować jako całość ze względu na jakiekolwiek godne uwagi stosunki zachodzące pomiędzy jego członkami”;
- definicja współczesna: „Grupa społeczna to zbiorowość o wykrystalizowanych strukturach wewnętrznych, systemach wartości, trwałych komponentach świadomościowych i specyficznej kulturze”;
- grupa a zbiorowość - kryteria wyróżniające grupę:
o świadomość odrębności;
o samoidentyfikacja;
o intensywność związków (interakcji) między członkami grupy.
- dynamika „krystalizacji” zbiorowości: o populacja;
o zbiór statystyczny;
o kategoria socjologiczna;
o kategoria społeczna;
o grupa społeczna;
o organizacja społeczna.
3. Struktury wewnątrz-grupowe:
- struktura socjometryczna (potrzeby emocjonalne, małe dystanse międzyludzkie i podobieństwo postaw, „gwiazdy socjometryczne”i „kliki”);
- struktura przywództwa (cechy przywództwa oraz motywacje; typy przywództwa: autorytarny, demokratyczny, anarchiczny);
- struktura komunikowania (przymus strukturalny; trzy kręgi komunikacyjne: krąg, łańcuch, gwiazda).
4. Spójność grupy (czyli wspólne postawy, działania, wartości i normy):
- czyni grupę zdolną do przetrwania, podejmowania zbiorowego wysiłku i poświęcenia;
- wywiera wpływ na jej członków (skutki to „myślenie grupowe” i „de-indywidualizacja jednostki”);
- prowadzi do działań zbiorowych (kooperacji i rywalizacji w grupie i miedzy grupami);
- co daje „bycie w grupie”? :
o atrakcyjność i prestiż;
o realizację celów życiowych;
o poczucie bezpieczeństwa (konformizm).
5. Kryteria klasyfikacji grup społecznych:
- obiektywne kryteria klasyfikacji:
o liczebność grupy (od diady/triady);
o trwałość (naród, rodzina, studenci);
o sposób rekrutacji (przypisane, przymusowe, otwarte – ekskluzywne i inkluzywne);
o intensywność uczestnictwa (jedno- i wielofunkcyjne, „grupy żarłoczne”);
o rygoryzm i zakres kontroli (grupy totalne);
o korzyści z członkostwa (grupy zadaniowe/ instrumentalne i autoteliczne);
o stopień zorganizowania grupy (formalne i nieformalne).
- subiektywne kryteria klasyfikacji:
· typy identyfikacji z grupą (grupy „istotne”):
o identyfikacja, solidarność, lojalność;
o repulsja, dystans, wrogość.
- grupy odniesienia (negatywne i pozytywne, porównawcze, normatywne);
- grupa wtórna a grupa pierwotna: Charles H. Cooley (1864-1929) – do cech grupy pierwotnej należą: trwałość, bezpieczne kontakty, mała liczebność, zażyłość uczestników, nie-wyspecjalizowany charakter kontaktów;
- grupa „własna” i „obca”. 6. Zachowania zbiorowe: · odnoszą się do takich zjawisk społecznych, jak reakcje tłumu, opinii publicznej, ruchów społecznych, rewolucji itp.; · cechy charakterystyczne:o spontaniczne i zmienne zachowania dużej liczby osób; o ograniczone i krótkotrwałe; o niepewna identyfikacja i granice społeczne o słabe (nowo wytworzone) normy społeczne
7. Przykłady: · tłum – czasowe i niezorganizowane zgromadzenie jednostek, które znajdują się w bezpośredniej bliskości fizycznej i mają wspólny obiekt zainteresowań; o teorie dynamiki tłumu: § „zarażania się” (G. Le Bon – 1895 r.) – anonimowość i napięcia emocjonalne prowadzą do zjawiska „umysłu zbiorowego”; § konwergencji/„facylitacji” (aktywność podobnych do siebie jednostek); § „wyłaniania się” norm (one nie są narzucane).
· plotka – nieformalnie rozpowszechniana i nie potwierdzona informacja z anonimowego źródła (role: „kurierzy”, „interpretatorzy”, „adwokaci” i „słuchacze”);
· chwilowe i ekspresywne zachowania zbiorowe:
o „szał” (oddawanie się pewnym zachowaniom z entuzjazmem w krótkim czasie);
o „moda” (styl zachowania popularny w danym czasie, trwa dłużej niż szał).
· zachowania masowe:
o...
mtx