Smosarski - Anarchosyndykalizm.pdf - Red Rat - redrat1

A NDRZEJ S MOSARSKI

ANARCHOSYNDYKALIZM

ANARCHISTYCZNA

KONCEPCJA NA DZIŚ

ZIELONA GRA 2003

Anarchosyndykalizm - anarchistyczna koncepcja na

dziŚ

(tekst wykładu wygłoszonego przez autora w siedzibie Kolektywu "Rozbrat" - PoznaŃ 25.04.1999)

Wystarczy pobieŜnie nawet znać historię działań ruchu anarchistycznego, aby

zauwaŜyć, iŜ tylko jeden nurt myśli wolnościowej zaistniał realnie w przeszłości,

wychodząc poza sferę marzeń i nadziei myślicieli oraz nielicznych grupek ich uczniów.

Indywidualistyczne rojenia intelektualistów czy jednorazowe akty odwagi w walce "bombą

i rewolwerem" przeciw funkcjonariuszom państwa stanowią zapewne jakiś fragment

dziejów myśli romantycznej, ale ich skuteczność w zmienianiu świata była zawsze niemal

zerowa. Jałowe spory w kawiarniach, będące dziś tak charakterystycznym przejawem

działalności anarchistów, mają swoją genezę właśnie w ultraindywidualistycznych teoriach

i polemikach o charakterze filozoficznym i przyciągają młodych inteligentów, niezdolnych

do rzeczywistego działania. Rozwój organizacyjny i technologiczny państwa spowodował,

iŜ aktywność terrorystyczna przeciw jego instytucjom jest obecnie bezsensowna

dysproporcja między moŜliwościami scentralizowanych struktur bezpieczeństwa a duŜymi

nawet grupami obywateli stale się pogłębia na niekorzyść tych ostatnich. Zarówno

"gęganie" inteligencji jak i taktyka terroru indywidualnego stanowią zresztą ślepy zaułek

takŜe i z tego względu, iŜ nawiązują do fałszywej wiary w "nowy lepszy świat" według

wzorca zatomizowanego społeczeństwa kreatywnych jednostek. A przecieŜ człowiek jest

istotą społeczną. Istnieje wiele dziedzin Ŝycia, w których kaŜdy z nas moŜe realizować się

jedynie współdziałając z innymi osobami takich jak gospodarka, seks. Fetyszyzacja

indywidualizmu przez współczesnych, przyznających się do anarchizmu inteligentów stoi

wyraźnie w sprzeczności z rzeczywistością społeczną i z tradycjami tego nurtu, którego

chociaŜby inna nazwa "komunizm wolnościowy" świadczy, iŜ chodziło o uzyskanie

wolności osobistej w ramach wspólnoty. A wspólnotowość zawsze jakoś tam ogranicza

prawa jednostki. Kierunkiem, który wyszedł poza sferę spekulacji filozoficznych i aktywnie

włączył się w zmienianie niesprawiedliwości świata jest anarchosyndykalizm.

W słowie tym mamy połączenie indywidualizmu ze świadomością istnienia

kolektywnej działalności w rozmaitych sferach Ŝycia. Takie przekonanie oznacza de facto , Ŝe

nie wystarczy zanegować istnienia wszelkich instytucji państwa trzeba jeszcze zastąpić

własną formą działalności te z nich, które spełniały poŜyteczne funkcje. Państwo jest złem,

ale nie złem absolutnym inaczej nie mogłoby przetrwać tak długo. Ma ono teŜ zdolność do

przekształcania się w zaleŜności od sytuacji, nie tracąc jednak zasadniczych negatywnych

cech takich jak centralizm. Współczesne państwo kapitalistyczne róŜni się zdecydowanie od

centralistycznych struktur z czasów np. staroŜytnego Egiptu i to na korzyść. MoŜna nawet

zaryzykować tezę, iŜ cały proces historyczny stanowi to w gruncie rzeczy przekształcanie

się struktur państwa z typowej instytucji siłowej do form bardziej demokratycznych.

Naszym zadaniem jest przyspieszenie tego procesu, aby istniejący stan rzeczy jak

najszybciej zastąpić nowym porządkiem. Nie we wszystkich dziedzinach Ŝycia postęp

upodmiotowienia ludzi następuje w tym samym tempie. O ile w sferze praw społecznych i

politycznych jednostki nacisk oddolny ludzi przynosi coraz większe efekty to wyraźny

regres zauwaŜyć moŜna w większości spraw związanych z pracą człowieka i podziałem

dochodu z jej tytułu.

Współcześnie dominująca kultura liberalna w tych kwestiach pozostaje równie

archaiczna jak to było pięćdziesiąt czy sto lat temu. Niektóre zjawiska, takie jak np.

postępująca koncentracja kapitału i własności w rękach nielicznej grupy bogaczy, świadczą

wręcz o narastającej degeneracji systemu. Dzieje się tak w chwili, gdy rozwój wytwórczości i

postęp technologiczny pozwalają moŜe po raz pierwszy w historii ludzkości na

zaspokojenie wszystkich podstawowych potrzeb Ŝyciowych. A jednak świat pozostaje wciąŜ

w okowach niedostatku i nędzy, wyzysku i braku perspektyw dla większej części ludności.

Anarchosyndykalizm powstał jako przejaw ruchu robotniczego w ubiegłym stuleciu i od

początku widział drogę do wolności człowieka w wyzwoleniu pracy z kajdan wyzysku.

Dotyczyło to nie tylko eksploatacji ze strony państwa, ale teŜ prywatnych osób

posiadających środki produkcji. Przedsiębiorcy prywatni i państwowi aparatczycy są

zresztą ze sobą zawsze powiązani siecią mniej lub bardziej widocznych wspólnych

interesów. Prawa polityczne w świecie nędzy są tylko obłudnym kamuflaŜem systemu,

którego beneficjanci dobrze wiedzą, iŜ dopóki kontrolują gospodarkę, władza naleŜy do

nich. Działalność polityczna słuŜy z kolei głównie osiąganiu wpływów w gospodarce i

wyciąganiu z niej maksimum profitów, a takŜe eliminowaniu innych uczestników tzw.

wolnej gry rynkowej i neutralizowaniu świata pracy. Koło się więc zamyka.

Na czym polega istota wyzysku człowieka pracy w systemie kapitalistycznym? Warto

przypomnieć to sobie, szczególnie dziś, gdy w tej części Europy nie w pełni przeminął

ukształtowany w czasach realsocjalizmu mit "dobrego kapitalizmu" z całą jego naiwną

wiarą, iŜ dobry pracodawca doceni starania załogi i niczym dobrotliwy ojczulek podzieli się

zyskiem sprawiedliwie... Ta quasi religijna koncepcja nijak się ma do rzeczywistości, ale

tęsknota za "dobrym szefem" pozostaje... Podstawowym mechanizmem eksploatacji

człowieka jest instytucja pracy najemnej. Akceptowana przez wszystkie systemy prawne i

przewaŜającą część opinii publicznej stanowi ona zalegalizowaną formę okradania

pracownika przez właściciela firmy. Powodami dla których korzystanie z jej efektów

stanowi grabieŜ są: wypłacanie tylko części wartości pracy jej wykonawcy, skupienie decyzji

co do podziału zysku w ręku pracodawcy oraz brak dobrowolności umowy. Pracownik

najemny dostaje zawsze jedynie część wypracowanej przez siebie kwoty jako zapłatę i

ubezpieczenie. Resztę, zazwyczaj wielokrotność tej sumy, zatrzymuje legalnie pracodawca

jako swoisty haracz za tzw. stworzenie miejsca pracy i własny wkład, najczęściej określany

jako organizacyjny. To kolejne kłamstwa kapitalizmu. W rzeczywistości miejsce pracy

stworzył mu bowiem klient czyli konsument danej usługi lub wytworu, który gotowy jest za

nią zapłacić. W tym rozumieniu wszyscy jesteśmy nawzajem swoimi pracodawcami. Szef

firmy przy uwaŜnym przyjrzeniu się jego roli okaŜe się zaledwie pośrednikiem,

nieproporcjonalnie wysoko opłacanym. W ramach tego pośredniczenia wykonuje on

wprawdzie funkcje organizacyjne, ale nie w takim stopniu, aby dawało mu to jakiekolwiek

prawo do samodzielnego decydowania o podziale zysku. O tym, iŜ bossowie zgarniają lwią

część zysku łatwo przekonać się moŜna podziwiając ich luksusowe limuzyny, urocze

rezydencje i zapasione pyski. Powszechnie pokutującym mitem, akceptowanym teŜ przez

liberałów nazywających siebie z nieznanych mi przyczyn wolnościowcami jest rzekoma

dobrowolność umowy o pracę. Fakt, iŜ pracownik zgadza się na wykonanie konkretnej

pracy za znaną mu z góry stawkę, nie znaczy jeszcze, iŜ był to swobodny wybór. Myślenie

takie dowodzi braku wyobraźni i świadczy, iŜ dla niektórych ludzi przymus musi się

wyraŜać w postaci policjanta z pałką w ręku, inaczej nie uwierzą oni w jego istnienie. Jaka

bowiem jest alternatywa? Oczywiście moŜna szukać oferty zgodnej z własną wyceną pracy

i... umrzeć z głodu. W systemie kapitalistycznym, w którym normalną cechą ustroju jest

nadwyŜka siły roboczej wobec podaŜy miejsc zatrudnienia, pracownik jest na słabszej

pozycji. Wyzyskiwany wcześniej, a więc posiadający ograniczone oszczędności, musi w

końcu nagiąć się do określonej sytuacji na rynku pracy. Nie ma tu mowy o partnerstwie z

pracodawcą czy autentycznej dobrowolności. Myśląc w ten sposób, naleŜałoby załoŜyć, iŜ

kaŜdy udający się do jednostki wojskowej poborowy, czyni tak z nieprzymuszonej woli,

skoro wcześniej podpisał odbiór biletu. A przecieŜ decyduje strach przed karą notabene

roczne więzienie jest groźbą o wiele mniejszą niŜ zagłodzenie własnego potomstwa...

Istnieje jeszcze jeden powód dla którego pracownik zawsze będzie stroną wyraźnie

poszkodowaną w systemie wolnorynkowym. Konkurencja cecha konstytutywna ustroju

kapitalistycznego, wymusza bezwzględność nawet na tych przedstawicielach burŜuazji,

którzy wychodząc z przesłanek moralnych, czy religijnych pragnęliby lepiej traktować

zaleŜnych od siebie podwładnych.

Groźba wypadnięcia z rynku, towarzysząca olbrzymiej części podmiotów

gospodarczych niemal nieustannie, zmusza do minimalizacji kosztów za wszelką cenę. Ten,

kto lekcewaŜy ów nakaz kapitalistycznej ekonomii, juŜ wkrótce sam moŜe znaleźć się po

drugiej stronie konfliktu klasowego. A oszczędzanie na pracy ludzkiej za wyjątkiem grupy

wysokowykwalifikowanych specjalistów, których z kolei kokietuje się i podkupuje sobie

nawzajem to w zasadzie jedyna moŜliwość dyscyplinowania budŜetu przy obłąkańczym

wyścigu technologicznym i olbrzymich kosztach walki o klienta. Z tego właśnie powodu

szef firmy chętniej zgodzi się przepłacać usługi agencji reklamowej lub serwisu

technicznego dla urządzeń niŜ podwyŜszyć pobory sprzątaczkom. Zresztą nawet zmieniając

boazerię w biurze inwestuje on tak naprawdę w siebie... Warto zauwaŜyć teŜ, iŜ moŜni tego

świata będący sami konsumentami, ale nie pracownikami z lubością przyjmują liberalną

gospodarkę z jej fetyszyzowaniem praw klienta i pogardą dla pracownika. Skoro więc uznać

moŜna, iŜ praca najemna stanowi zalegalizowaną grabieŜ, to zdrowy rozsądek kaŜe

uznawać wszelkie teoretyczne i praktyczne przesłanki pokoju społecznego za stan

chorobowy. Konflikt między światem pracy i kapitalistami jest permanentny, niezaleŜnie od

tego, czy akurat znajduje się w fazie eskalacji, czy teŜ egzystuje bardziej podskórnie. Sami

jego bohaterowie często nie zdają sobie z niego wystarczająco sprawy, sądząc, iŜ zatargi i

strajki dotyczą konkretnych spraw i osób. Walka klas jest jednak rzeczywistością,

niezaleŜnie od haseł pod jakimi w tym właśnie momencie występują pracownicy i

burŜuazja.

Mit solidaryzmu społecznego o tym, iŜ wszyscy jako rodacy, katolicy czy po prostu

ludzie jesteśmy takimi samymi członkami społeczności ogólnej o podobnych prawach i

obowiązkach lansowany natrętnie przez media, słuŜy elicie systemu. Owo braterstwo, tak

chętnie deklarowane w kościołach i na mównicach, pryska jak mydlana bańka w świecie,

gdzie decyduje pieniądz. Zresztą ci, którzy zatrudniają nas jako robotników czy niŜszych

urzędników nie po to stawiają sobie z naszej pracy luksusowe rezydencje i zatrudniają stada

ochroniarzy, aby bratać się z pospólstwem. Celem walki klas, poza uzyskiwaniem kolejnych

sukcesów w walce o warunki pracy i lepszą płacę, powinno być całkowite obalenie

kapitalistycznego systemu gospodarczego. Co w zamian? Niewątpliwie zniesienie pracy

najemnej nastąpić moŜe tylko poprzez przekazanie pracownikom pełnych praw do

zarządzania i dysponowania zyskiem swojej firmy, a więc tak naprawdę prawa własności.

Marksistowskie złudzenia części lewicy, co do istoty państwa, doprowadziły w wieku

dwudziestym do nieudanego eksperymentu zwanego socjalizmem realnym, w ramach

którego po obaleniu kapitału prywatnego i zniesieniu wolnego rynku, wyznaczono system

centralistyczny do reprezentowania ludu w procesach gospodarczych. Państwowi

biurokraci zastąpili kapitalistów w decydowaniu i podziale dochodu i działając nominalnie

w imieniu klasy pracującej szybko zamienili się w odrębną nomenklaturę urzędniczą,

wyobcowaną od reszty społeczeństwa. Sprawdziły się obiekcje anarchistów wobec machiny

państwowej jako struktury będącej wrogiem ludu. Klasa biurokratyczna realsocjalizmu z

charakterystyczną dla pośredników zachłannością zaczęła ściągać olbrzymi haracz za swoje

usługi. Zawiodło centralne planowanie gospodarką, monopol państwa błyskawicznie

przeskoczył granice gospodarki i wtargnął w Ŝycie prywatne obywateli.

Polityczna nadbudowa w postaci jednej partii politycznej okazała się łatwa do

zdegenerowania i nie spełniająca aspiracji ludzi. Zmonopolizowanie funkcji politycznych,

społecznych i gospodarczych w jednym ręku doprowadziło do niespotykanej ekspansji

państwa, wzrostu jego agresji wobec społeczeństwa a jednocześnie do bezładu

funkcjonowania w kluczowych dla ludu dziedzinach, przede wszystkim w gospodarce.

Zbrodniczość państwa nie zmalała, szybko wrócił konflikt klas. Centralizm zawiódł. Po

upadku realsocjalizmu państwo wróciło do swojej klasycznej formy w systemie

wolnorynkowym. Pozornie zachowuje ono neutralność w walce klas, zmuszając obie strony

do ustępstw burŜuazja musiała zaaprobować progresywny system podatkowy, a więc

zgodzić się na finansowanie części usług dla klas niŜszych, pracownicy zaś zablokowani są

w walce o zmianę ustroju przez prawo i bezpiekę. Ta redystrybucyjna funkcja aparatu

państwowego stanowi zresztą część wspólną solidarystycznej koncepcji społeczeństwa. Nie

da się ukryć, iŜ interwencja państwa wyrównuje nieco róŜnice klasowe w takich

dziedzinach jak np. edukacja. Ale przyglądając się uwaŜnie działaniu aparatu i jego

funkcjonariuszy, nietrudno dostrzec, po której stronie znajdują się ich sympatie. Biurokracja

jest zausznikiem kapitału tworząc i wykonując prawo w sposób pozwalający omijać

opodatkowanie właśnie przedsiębiorcom, dofinansowując z pieniędzy publicznych

prywatne firmy pod pozorem np. tworzenia miejsc pracy, przeciwdziałając siłą radykalnym

protestom pracowniczym. Charakterystyczna dla wpływowych urzędników podatność na

korupcję czyni ich sojusznikiem tych, którzy mają pieniądze. Istnieje teŜ bezpośrednia więź

personalna między biznesem i biurokracją centralną aby zrobić karierę polityczną trzeba

posiadać znaczne zasoby pienięŜne na kampanię propagandową, własne lub otrzymane w

zamian za przyszłe "usługi" i odwrotnie nie sposób zbić fortuny bez przychylności

urzędników. Symbioza tych dwóch światów jest ścisła, takŜe za sprawą upychania

rozmaitych krewniaków na ciepłych posadkach.

W chwili obecnej na całym świecie widać wyraźnie tendencje do wycofywania się

państwa z funkcji społecznie uŜytecznych takich jak opieka socjalna czy edukacja, bez

redukowania resortów siłowych i administracji centralnej. Ukazuje to w pełni preferencje,

jakie aparatczycy państwowi mają w konflikcie klasowym. Świadomość szkodliwości

działania władzy centralnej skłania wiele osób podających się za anarchistów do

dostrzegania w niej głównego, a nawet jedynego przeciwnika. Ta z gruntu fałszywa teza nie

ma nic wspólnego z rzeczywistością. Siłą idei anarchistycznej od początku było

dostrzeganie powiązań między obiema grupami wpływów, ale w Ŝadnym razie nie negacja

konieczności walki z kapitałem prywatnym. W ustroju kapitalistycznym, gdzie siłę

konkretnych grup zazwyczaj moŜna poznać po pieniądzu przez nie posiadanym, widać

wyraźnie, Ŝe to krezusi finansowi są silniejszą częścią tandemu. Biznes urabia

funkcjonariuszy państwa do swoich celów daleko bardziej niźli dzieje się to odwrotnie.

Demonizacja pozycji państwa będąca reliktem czasów realsocjalizmu, skłania wiele osób do

działań w istocie prokapitalistycznych. Trzeba sobie uświadomić, Ŝe ograniczenie

niektórych działań państwa zmierzających do częściowej ochrony świata pracy, przed

totalnym wyzyskiem oraz brak czyjejkolwiek kontroli nad gospodarką to właśnie postulaty

burŜuazji. Zniesienie części, czy całości funkcjonowania państwa bez likwidacji pracy

najemnej moŜe tylko uderzyć jeszcze bardziej w pracowników, likwidując nawet te

niewystarczające ograniczenia samowoli burŜuazji, jakie w procesie historycznym pod

naciskiem ludu państwo podŜyrowało. Domniemanie, Ŝe uwolnione od presji podatkowej

klasy posiadające nagle zachwycą hojnością ludzi pracy to wiara w gotowany śnieg. W

rzeczywistości chociaŜby wspomnienie bardziej liberalnych gospodarczo czasów wieku

dziewiętnastego, w którym powstawały wielkie fortuny przy jednoczesnym przeciętnym

okresie Ŝycia robotnika rzędu 30 lat (w Anglii) zaświadczają o czymś przeciwnym.

Analizując przykład nieopodatkowanej działalności jaką stanowi prostytucja, takŜe nie

sposób dostrzec ani wysokich zarobków (wobec opłaty za usługę stanowią one najwyŜej

40%, mimo całej niewdzięczności zajęcia), ani spadku cen. ZałoŜenie, Ŝe to kaftan

podatkowy zmusza pracodawców do ograniczania pensji, tak chętnie lansowane przez

liberalną propagandę, nie ma tym samym Ŝadnego uzasadnienia. Jeszcze jednym powodem,

dla którego trzeba odrzucić burŜuazyjną ideologię jest skłonność gospodarki

wolnorynkowej do popadania w okresowe kryzysy, w pokonywaniu których kapitaliści z

reguły nie umieją sobie dać rady własnymi siłami. Wówczas, aby zapobiec niepokojom

społecznym państwo i tak dokonuje interwencji na rynku, uŜywając do tego pieniędzy

Smosarski - Anarchosyndykalizm.pdf

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: