HiH-w-t.9.pdf
(
190 KB
)
Pobierz
9. HYDROSFERA I JEJ WŁAŚCIWOŚCI
hydrosfera – wodna powłoka Ziemi przenikająca atmosferę i litosferę, obejmująca
wody atmosferyczne, powierzchniowe i podziemne w postaci gazowej, ciekłej i
stałej,
kriosfera – część hydrosfery, obejmująca wody w postaci nie zanikającego lodu
lodowcowego, morskiego i gruntowego,
oceanosfera – część hydrosfery, obejmująca wody mórz i oceanów,
zasoby wodne hydrosfery są stałe i nie ulegają zmianie – wynoszą około 1,4 mld
km
3
(96,6 % - to wody mórz i oceanów, 1,7 % - wody podziemne, a pozostałe
2,3% stanowią wody występujące na powierzchni lądów w postaci lodowców,
pokrywy śnieżnej, jezior, bagien i rzek, 0,001% - obejmuje para wodna i 0,001% -
woda glebowa),
hydrosfera – jest powłoką słoną, gdzie jedynie 2,5% jej zasobów (tzn. 35 mln
km
3
) stanowią wody słodkie,
hydrosfera – pozostaje w ciągłym ruchu wskutek energii cieplnej Słońca oraz sił
ciężkości, wiążącym wszystkie jej części: oceany, morza, rzeki, jeziora, wilgoć
glebową, wody poziemne i wodę atmosferyczną,
krążenie wody w przyrodzie – zjawisko ciągłego przemieszczania się wody
pomiędzy atmosferą, hydrosferą i litosferą, zachodzące w strefie obejmującej od
około 0,8 km litosfery do około 16 km atmosfery i stanowiące zamknięty cykl
obiegu wody, zwany cyklem hydrologicznym,
schemat cyklu hydrologicznego
faza atmosferyczna: a – parowanie, b, c, - przenoszenie pary wodnej w atmosferze i jej
kondensacja,
faza lądowa: d – opad atmosferyczny, e – odpływ powierzchniowy, f – wsiąkanie, g – odpływ
podziemny,
pod wpływem promieniowania słonecznego woda z powierzchni mórz i oceanów
paruje, dostarczając wilgoci do tworzenia się chmur, a w konsekwencji opadów
atmosferycznych,
woda, trafiająca na kontynenty w postaci opadów atmosferycznych, częściowo
wyparowuje z powierzchni lądów z powrotem do atmosfery, a częściowo spływa
po powierzchni (dając odpływ powierzchniowy w postaci rzek do mórz) natomiast
częściowo – wsiąka w grunt i przenika do wód podziemnych (dając odpływ
podziemny ku naturalnym odbiornikom wody takim jak: źródła, bagna, rzeki
jeziora i morza),
część wód opadowych pobierają rośliny i podlega ona transpiracji do atmosfery,
natomiast część wód - w postaci: śniegu, lodu i lodowców – jest zatrzymywana
(retencjonowana) na powierzchni i jest okresowo wyłączona z obiegu,
duży obieg wody – zamknięty cykl krążenia wody pomiędzy oceanem, atmosferą
i kontynentem,
mały obieg wody – cykl krążenia wody pomiędzy atmosferą i kontynentem lub
atmosferą i oceanem,
fazy obiegu wody:
FAZY OBIEGU WODY
FAZA KONTYNENTALNA
(LĄDOWA)
1
FAZA ATMOSFERYCZNA
2
obejmująca: parowanie wody,
przenoszenie pary wodnej w
atmosferze i jej kondensację,
obejmująca: opady atmosferyczne,
odpływ powierzchniowy, wsiąkanie,
odpływ podziemny i różne formy
retencji wody,
co roku w dużym obiegu wody uczestniczy około 577 000 km3 wody (czyli 0,04%
zasobów wodnych hydrosfery), w tym 80% z tego dużego obiegu – bierze udział
w małym obiegu między oceanem a atmosferą, natomiast 20% - w małym obiegu
pomiędzy atmosferą i kontynentami,
cykl hydrologiczny można wyrazić w formie równania bilansu wodnego (o
składowych przedstawiających liczbowo poszczególne fazy obiegu wody),
charakteryzującego się równowagą pomiędzy parowaniem wód a opadem
atmosferycznym
P
=
E
(9.1)
w którym:
P
– oznacza całkowity opad atmosferyczny na obszary lądów i
oceanów,
E
– całkowite parowanie z powierzchni lądów i oceanów,
każdą fazę cyklu hydrologicznego opisuje się własnym bilansem wodnym,
równanie bilansu wodnego lądowej fazy cyklu hydrologicznego ma postać
P
−
E
−
H
=
Δ
R
(9.2)
k
k
k
k
gdzie:
P
k
– to całkowity opad atmosferyczny na obszary lądów,
E
k
– całkowite
parowanie z powierzchni lądów,
H
k
– całkowity odpływ z lądów do oceanu
światowego,
Δ
R
k
– zmiany retencji wody na lądach,
równanie bilansu wodnego oceanicznej fazy cyklu hydrologicznego ma postać
P
−
E
−
H
=
Δ
R
(9.3)
o
o
o
o
gdzie:
P
o
– to całkowity opad atmosferyczny na powierzchnię oceanu,
E
o
–
parowanie z powierzchni oceanu,
H
o
– całkowity dopływ wód z kontynentów,
Δ
R
o
– zmiany retencji wody w oceanie,
liczbowe ujęcie bilansu globu ziemskiego oraz faz lądowej i oceanicznej
prezentuje poniższa tabela
Ogół sumy wody
biorącej udział w
obiegu [%]
Objętość wody [km
3
]
Elementy bilansu wodnego
Ocean Światowy
opad atmosferyczny
parowanie
dopływ z lądu
458 000
505 000
47 000
79,4
87,5
8,1
Kontynenty
opad atmosferyczny
parowanie
dopływ z lądu
119 000
72 000
47 000
20,6
12,5
8,1
Kula ziemska
opad atmosferyczny
parowanie
577 000
577 000
50,0
50,0
faza lądowa charakteryzuje się przewagą opadu atmosferycznego nad
parowaniem – nadwyżkę stanowi odpływ z kontynentów do mórz, natomiast faza
oceaniczna charakteryzuje się przewagą parowania nad opadem – powstały
niedobór jest uzupełniany dopływem z lądów (co ilustruje poniższy schemat
bilansu wodnego globu ziemskiego)
teoretycznie woda w hydrosferze wymienia się co 2800 lat, jednak tempo jej
wymiany jest różne w poszczególnych ogniwach (całkowita wymiana wód w
Oceanie Światowym wywołana procesem parowanie-opad wynosi 3000 lat,
natomiast wymiana wód poziemnych – 5000 lat),
wilgoć glebowa wymieniana jest co 1 rok, w rzekach woda ulega wymienie w
czasie od 12 do 25 dni, okres wymiany wód w jeziorach to 3 lata, w przypadku
lodowców – czas wymiany całkowitej ich objętości to 8000 lat, woda
atmosferyczna podlega wymianie co 8 dni,
Plik z chomika:
alvin888
Inne pliki z tego folderu:
HiH-w-t.6-7.pdf
(424 KB)
HiH-w-t.1-5.pdf
(350 KB)
HiH-w-t.9.pdf
(190 KB)
HiH-w-t.8.pdf
(155 KB)
Inne foldery tego chomika:
Budownictwo przemysłowe ćwiczenia Centkowski
Hydrologia
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin