Wyklad 3.pdf

Rachunek kosztów działań

Activity Based Costing

Plan

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA

1. Wprowadzenie do rachunku kosztów działań

2. Model rachunku kosztów działań

Wykład 3

3. Etapy wdroŜenia rachunku kosztów działań

4. Studium przypadku – kalkulacja kosztów produktu w ABC

dr Małgorzata Krysik

Przełom w rozwoju rachunku kosztów

u schyłku XX wieku

Zmiany w rzeczywistości gospodarczej na przełomie lat siedemdziesiątych

i osiemdziesiątych:

Wprowadzenie

do rachunku kosztów

działań

- rozwój elastycznych systemów produkcyjnych, robotyzacji i automatyzacji

produkcji,

- nowe koncepcje zarządzania procesami produkcyjnymi np. Just in Time,

systemy automatycznego sterowania produkcją,

- globalizowanie się rynków zbytu dla coraz większej liczby produktów oraz

poszukiwanie nowych form kooperacji między uczestnikami rynków,

- - rozwój ponadnarodowych korporacji a w ślad za tym przyspieszenie

transferu innowacji i kapitałów między krajami,

- rozwój zarządzania strategicznego (koncepcja zarządzania wartością)

Rachunkowośćzarządcza studia stacjonarne magisterskie

Rachunek kosztów działań

Activity Based Costing

Schyłek XX wieku - przełom w rozwoju rachunku kosztów

Materiały

bezpośrednie

Odniesienie kosztów bezpośrednich

- Krytyka tradycyjnego rachunku kosztów pełnych i rachunku kosztów

zmiennych ( określanych jako tradycyjny rachunek kalkulacyjny ) w latach 80

XX wieku.

Płace

bezpośrednie

Odniesienie kosztów bezpośrednich

OBIEKT

KOSZTÓW

Tradycyjny rachunek kalkulacyjny to rachunek kosztów jednostkowych, w

którym:

Materiały

pośrednie

Alokacja

kosztów

pośrednich

produkt,

zlecenia, seria

lub asortyment

a ) koszty przyporządkowywane są do produktu na bazie rozmiarów produkcji

lub innych wielkości wynikających z rozmiarów produkcji, oraz

Płace pośrednie

OBIEKT

KOSZTÓW

b ) struktura kosztu jednostkowego jest pochodną funkcjonalnej struktury

organizacyjnej.

Amortyzacja

wydział

- W USA opracowana została w tym czasie przez Coopera i Kaplana koncepcja znana jako rachunek

kosztów działań (Activity Based Costing), w Niemczech znana jako rachunek kosztów procesów .

Energia

elektryczna

Pozostałe koszty

wydziałowe

Rozliczanie kosztów za pomocą kluczy rozliczeniowych nie

pokazuje prawdziwych przyczyn powstawania kosztów

Ograniczenia przyporządkowania kosztów na bazie

rozmiarów produkcji ( ograniczenia tradycyjnego

rachunku kalkulacyjnego)

na zmiany w poziomie kosztów mają obecnie wpływ dwa główne czynniki:

róŜnorodność i złoŜoność.

Lata 30-te XX wieku

Teraz

• ZróŜnicowanie produktów i

klientów

• Nowe systemy zarządzania

(JIT, TQM,)

• Rosnące koszty przed i

poprodukcyjne

• Skomplikowanie

procesów

• Krótkie

serie

KOSZTY

POŚREDNIE

Źródłem róŜnorodności i złoŜoności w działalności przedsiębiorstwa – obok rosnącego

skomplikowania technologii, wyrobów oraz usług towarzyszących są zmienne,

indywidualne wymagania klientów, wpływające na zwiększenie się liczby transakcji,

oraz:

KOSZTY

POŚREDNIE

stopień dywersyfikacji produktowej,

przyjęte rozwiązania organizacyjno – technologiczne,

KOSZTY

BEZPOŚREDNIE

forma powiązań z dostawcami i odbiorcami,

struktura organizacyjna przedsiębiorstwa,

KOSZTY

BEZPOŚREDNIE

metody zarządzania.

Rachunkowośćzarządcza studia stacjonarne magisterskie

Rachunek kosztów działań

Activity Based Costing

koszty pośrednie w przedsiębiorstwie produkcyjnym

wynikają z dzia ł ań niezaleŜnych od rozmiarów produkcji,

s ą spowodowane przez transakcje (działania) wspierające produkcję takie jak:

Rachunek kosztów działań - Acivity Based Costing

• transakcje logistyczne – dotyczące procesu zakupu, prze ł adunku, sk ł adowania i

przesunięć (transportu wewnętrznego) materiałów, surowców i komponentów

produkcyjnych,

- Metoda pomiaru kosztów i efektywności działań,

zasobów, produktów, klientów i innych obiektów kosztów,

polegająca na powiązaniu zasobów z działaniami oraz

działań z innymi obiektami kosztów na podstawie stopnia

wykorzystania działań oraz poznania przyczynowo-

skutkowych relacji pomiędzy czynnikami powstawania

kosztów a działaniami (Kaplan, Cooper).

• transakcje regulujące – zapewniające równowagę pomiędzy zapotrzebowaniem a

dostępnością zasobów produkcyjnych, obejmujące planowanie zapotrzebowania na

zasoby oraz alokację zasobów, planowanie wykorzystania zdolności,

harmonogramowanie i sterowanie procesem produkcji,

• transakcje jakościowe – obejmujące działania zapobiegające powstawaniu złej jakości

w przedsiębiorstwie ( szkolenia, systemy zarządzania jakością, certyfikację

dostawców), działania kontrolne ( kontrola jakości materiałów i produktów) oraz

naprawę braków i realizację gwarancji dla odbiorców,

transakcje zmian – działania wprowadzające zmiany do specyfikacji produktów,

technologii produkcji lub harmonogramu procesu produkcyjnego.

Rachunek kosztów dzia ł ań naleŜy do grupy nowoczesnych rozwiązań

rachunku kosztów.

Model rachunku kosztów działań a tradycyjny rachunek

kosztów

Amortyzacja

Materiały

Energia

Usługi obce

Koszty według

rodzaju

Wynagrodzenia

Ubezpieczenia

społeczne

Świadczenia dla

pracowników

Podatki i

opłaty

Zasoby proste

Przyporządkowane zasobów prostych do zasobów złoŜonych

Materiały

Pracownicy

Urządzenia

Pomieszczenia

Zasoby

złoŜone

Nośniki kosztów

zasobów

Jednostka

funkcjonalna

Jednostka

funkcjonalna

Działanie

.........

Działanie

...

Działanie

Nośniki kosztów

działań

Produkt

..............

Produkt

...

Produkty, klienci

Rachunkowośćzarządcza studia stacjonarne magisterskie

Rachunek kosztów działań

Activity Based Costing

Etapy konstruowania rachunku kosztów działań

1. Analiza działań i czynników powstawania kosztów działań (słownik

działań)

Pierwszym etapem wykonywanym podczas wdraŜania

rachunku kosztów działań jest identyfikacja działań

Zorganizowana i celowa praca

wykonywana w przedsiębiorstwie np.

• Przyjęcie z produkcji do magazynu

• Magazynowanie

• Pakowanie w opakowania zbiorcze

• Załadunek na samochody

Zasoby proste

2. Określenie kosztów działań na podstawie kosztów zasobów

3. Wybór nośnika kosztów działań i kalkulacja kosztu na jednostkę nośnika

Zasoby

złoŜone

P r o c e s y in n o w a c y jn e

P r o c e s y o p e r a c y j n e

P ro c e s y o b s łu g i

p o s p r z e d aŜn e j

4. Przyporządkowanie kosztów działań do produktów.

Z id e n t y f i-

k o w a n ie

p o t rz e b

k li e n ta

O k reśl en i e

r yn k u

d o c e lo w e g o

S t w o r z e n ie

o fe r t y

p ro d u k t u

(u s ł u g i)

W yt w o rz e n ie

p r o d u k tu

( us ł u g i )

D o s ta r c z e ni e

p r o d u k tu

(u s łu g i )

k li e nt o w i

O b s łu g a

k li e n ta

Z a s p o k o je n i e

p o t r z e b

k l ie n t a

Działanie

...

Działanie

...

Wykonywanie działań jest

podstawową przyczyną powstawania

kosztów w przedsiębiorstwie

Produkty, klienci

Działania moŜna pogrupować w trzy zasadnicze

grupy procesów

Działania wykonywane są na róŜnych szczeblach:

od firmy jako całości do pojedynczej sztuki produktu

Procesy innowacyjne

Procesy operacyjne

Procesy obsługi

posprzedaŜnej

Działania na poziomie całej firmy

Zidentyfi

-kowanie

potrzeb

klienta

Określenie

rynku

Stworzenie

oferty

produktu

(usługi)

Wytworzenie

produktu

(usługi )

Dostarczenie

produktu

(usługi)

klientowi

Obsługa

klienta

Zaspokojenie

potrzeb

klienta

Działania na poziomie asortymentu

produktu

• Poszukiwanie nowych

moŜliwości rynkowych

• Scharakteryzowanie oczekiwań

klientów

• Budowa kanałów dystrybucji

• Badania i rozwój nad nowymi

produktami

• WdroŜenie produktu na rynek

• Działania technologiczne

• Procesy wspomagające

• Magazynowanie

• Dystrybucja

• Naprawy gwarancyjne

• Obsługa zwrotów

• Fakturowanie i obsługa

płatności

Działania na poziomie partii

produktu

Działania na poziomie

jednostki produktu

Źródło: Na podstawie: R.S.Kaplan, D. Norton„Balanced Scorecard”, 1996

Rachunkowośćzarządcza studia stacjonarne magisterskie

P r o c e s y in n o w a c y jn e

P r o c e s y o p e r a c y j n e

Z id e n t y f i-

k o w a n ie

p o t rz e b

k li e n ta

S t w o r z e n ie

o fe r t y

p ro d u k t u

(u s ł u g i)

O k reśl en i e

r yn k u

d o c e lo w e g o

W yt w o rz e n ie

p r o d u k tu

( us ł u g i )

D o s ta r c z e ni e

p r o d u k tu

(u s łu g i )

k li e nt o w i

Rachunek kosztów działań

Activity Based Costing

Zasobowy aspekt rachunku kosztów działań

Zasób - to czynnik ekonomiczny wykorzystywany lub zuŜywany w

przedsiębiorstwie w ramach działań wykonywanych w celu

wytwarzania produktów i obsługi klientów. To potencjał do

powstawania wartości w przedsiębiorstwie.

Koncepcja zasobów prostych i z ł oŜonych

Zasoby złoŜone

Materiał

Pracownik

Urządzenie

Pomieszczenie

Zasoby złoŜone – czynnik ekonomiczny zuŜywany podczas

wykonywania działań. Jego koszty mogą zostać rozłoŜone na

prostsze elementy np.. koszty maszyny.

- cena

zakupu,

- podatki i

opłaty,

- transport,

- ubezpieczen

ie,

- załadunek,

- wyładunek,

- kontrola

jakości,

- składowanie

- wynagrodze

nia,

- ubezpieczen

ia społeczne,

- wyposaŜenie

stanowiska

pracy,

- narzędzia,

- szkolenia,

- odzieŜ

ochronna,

- posiłki

- środki bhp,

- opieka

medyczna

- amortyzacja,

- energia

technologiczna,

- materiały

eksploatacyjne,

- konserwacja

i remonty,

- programy

komputerowe,

- ubezpieczenie

- amortyzacja,

- wyposaŜenie

i instalacje,

- media,

- utrzymanie

czystości,

- ochrona,

- podatki i opłaty,

- remonty

i konserwacje,

- ubezpieczenie

Dla celów ABC wyróŜnia się następujące zasoby złoŜone: materiały,

pracowników, urządzenia, pomieszczenia.

Zasoby proste - to części składowe zasobów złoŜonych.

Zasoby elastyczne i zasoby zaangaŜowane

Nośniki kosztów – główne czynniki kosztotwórcze

-pokazują przyczynę powstawania kosztów obiektów,

Zasoby zaangaŜowane:

Zasoby nabywane w sposób

nieciągły, które nie mogą być

elastycznie dopasowywane

do zapotrzebowania

Pracownik

• Stałe wynagrodzenie

• Ubezpieczenie

społeczne

• Stanowisko pracy

Maszyna

• Amortyzacja

• Planowane remonty

• Zajmowana

powierzchnia

-pozwalają na pośrednie przyporządkowanie kosztów pomiędzy obiektami

na podstawie relacji przyczynowo- skutkowych.

Nośniki kosztów zasobów - to mierniki wykorzystania, zuŜycia zasobu

podczas wykonywania działań, np. roboczogodziny dla pracy

pracownika, maszynogodziny dla pracy urządzenia, powierzchnia dla

hali fabrycznej.

Zasoby elastyczne:

Zasoby nabywane w sposób

ciągły, w miarę

zapotrzebowania

• Wynagrodzenie

akordowe

• Praca w

nadgodzinach

• Energia elektryczna

• Materiały

eksploatacyjne

Nośniki kosztów działań – to główne czynniki powodujące powstawanie

kosztów działania, słuŜące do przypisania kosztów działania do

produktów, klientów itp.. np. „liczba serii produkcyjnych”, dla

działania „przygotowanie produkcji”, „ liczba roboczogodzin” dla

działania „montaŜ komponentów”, „liczba zamówień” dla działania

„obsługa zamówień klientów”.

W krótkim okresie zmiany w ilości nośnika działania oznaczają jedynie zmiany w

kosztach zasobów elastycznych

Rachunkowośćzarządcza studia stacjonarne magisterskie

W krótkim okresie zmiany w ilości nośnika działania oznaczają jedynie zmiany w

kosztach zasobów elastycznych

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: