180307.pdf

STANOWISKO

Ustawa o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z

lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów [“Ustawa”] zaczęła obowiązywać 15 marca b.r.

Ustawa ta na różne sposoby narusza prawa człowieka i podstawowe wolności.

Zawarta w ustawie definicja “współpracy” z tajnymi służbami prowadzi do wniosków

sprzecznych z konstytucyjną zasadą proporcjonalności ograniczeń wolności i praw, a także z

zakazem dyskryminacji w życiu politycznym, społecznym i gospodarczym. Dzieje się tak

przede wszystkim dlatego, że pojęciem “współpraca” objęte jest nie tylko aktywne działanie,

lecz także współdziałanie pozorne lub uchylanie się od dostarczania informacji: wystarczy, że

istniała formalna zgoda na współpracę. Tymczasem, zgodnie z orzecznictwem Trybunału

Konstytucyjnego, dla stwierdzenia “współpracy” nie wystarczy samo wyrażenie woli

współdziałania: konieczne są także faktyczne działania świadomie urzeczywistniające podjętą

współpracę.

Ustawa obejmuje lustracją szeroką listę kategorii osób uznanych za pełniące funkcje

publiczne, czyniąc to w sposób arbitralny.

Przewidziany w ustawie zakaz wykonywania zawodu dziennikarza jako sankcja za

tzw. kłamstwo lustracyjne stanowi oczywisty zamach na wolność słowa. Nikomu nie można

całkowicie odebrać prawa do publikowania w prasie, czasopismach lub w mediach

elektronicznych albo publikowania książek. Dotyczy to również analogicznych sankcji wobec

nauczycieli akademickich. W ten sposób państwo ingeruje w konstytucyjnie zagwarantowaną

wolność nauczania i badań naukowych.

Na podstawie Ustawy z 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji

Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu) Instytut Pamięci Narodowej może

odmówić udostępnienia dokumentów, z których treści wynika, że wnioskodawca był

traktowany przez organy bezpieczeństwa jako tajny informator lub pomocnik przy

operacyjnym zdobywaniu informacji, zobowiązał się do współpracy lub wykonywał zlecone

zadania. Tym samym pozbawia się obywatela konstytucyjnego prawa dostępu do dotyczących

go dokumentów i zbiorów danych. Pomija się przy tym orzecznictwo TK, które gwarantuje

osobom zainteresowanym – także innym niż pokrzywdzone – dostęp do dotyczących ich

dokumentów. Te ograniczenia oraz trudności techniczne w dotarciu do materiałów na własny

temat ograniczają możliwość obrony, do której wszyscy mają prawo.

W związku z przyszłą listą współpracowników organów bezpieczeństwa państwa, którą

ma publikować IPN podkreślamy, iż żaden organ władzy publicznej nie może upublicznić

jakiejkolwiek informacji o osobie bez jej uprzedniej wiedzy i możliwości sprzeciwu do

procesu sądowego włącznie – wyjątek w państwie prawnym dotyczy osób oskarżonych bądź

skazanych za przestępstwo – i to nie w każdym przypadku i w ściśle określonych granicach.

Wreszcie, z punktu widzenia podstawowych gwarancji praw jednostki niedopuszczalny

jest brak rozwiązań prawnych i organizacyjnych umożliwiających zakończenie procedury

lustracyjnej w rozsądnym terminie. Nie do przyjęcia jest narażanie osób podlegających

lustracji na zapowiadane oficjalnie nawet wieloletnie oczekiwanie na wynik postępowania, co

oznacza drastyczny brak gwarancji bezpieczeństwa osobistego i pewności sytuacji prawnej.

Ponadto osoby lustrowane narażone są na niebezpieczeństwo nadużyć i dyskryminację,

zwłaszcza w zatrudnieniu i w życiu publicznym.

Warszawa, 18 marca, 2007r.

Członkowie Komitetu Helsińskiego w Polsce: Halina Bortnowska Dąbrowska, Teresa

Bogucka, Janusz Grzelak, Zbigniew Hołda, Jacek Kurczewski, Wojciech Maziarski, Michał

Nawrocki, Marek Antoni Nowicki, Danuta Przywara, Andrzej Rzepliński, Marek Safjan,

Stefan Starczewski

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: