Wprowadzenie do budynków pasywnych.pdf
(
154 KB
)
Pobierz
mgr inż
mgr inż. Szymon Firląg
Instytut Budynków Pasywnych przy NAPE
www.ibp.com.pl
Instytut Ogrzewnictwa i Wentylacji PW
Wprowadzenie do budownictwa pasywnego
Wymagania zrównoważonego rozwoju stawiają przed współczesnymi inżynierami
nowe zadania, z których najważniejszym jest zapewnienie równych szans rozwoju następnym
pokoleniom. Sposobem realizacji tego zadania jest minimalizacja zapotrzebowania na energię
– w tym w warunkach Europy Północnej i Wschodniej przede wszystkim na energię dla celów
grzewczych. Dlatego w wielu krajach europejskich i w Polsce podejmowane są działania
zmierzające do racjonalizacji wykorzystania energii, zastosowania jej odnawialnych źródeł i
wdrażania nowych, wysokoefektywnych technologii. Jednym z rezultatów tych działań,
spełniającym jednocześnie wszystkie wymienione kryteria są budynki pasywne.
Pasywny czyli jaki?
Budynek pasywny powinien zapewnić mieszkańcom przez cały rok bardzo wysoki
komfort cieplny bez konieczności zastosowania tradycyjnej instalacji grzewczej lub
klimatyzacyjnej. Aby było to możliwe konieczne jest radykalne zmniejszenie
zapotrzebowania na ciepło. Jak wykazały doświadczenia praktyczne i obliczenia teoretyczne,
w Europie Środkowej nie da się tego osiągnąć bez zastosowania wentylacji mechanicznej
nawiewno-wywiewnej z odzyskiem ciepła. Rozwiązanie takie przy jednoczesnym bardzo
dobrym zaizolowaniu budynku pozwala na rezygnacje z konwencjonalnych grzejników.
Instalacja wentylacyjna przejmuje wtedy rolę instalacji grzewczej. Nawiewane
powietrze jest w tym przypadku nośnikiem ciepła i można je maksymalnie podgrzać do 52 °
C. Wyższa temperatura powoduje przypiekanie kurzu na powierzchni nagrzewnicy. Strumień
powietrza wentylacyjnego dla typowego budynku pasywnego wynosi średnio 1 m
3
/h na m
2
powierzchni użytkowej. Ilość ta pozwala z jednej strony na spełnienie warunków
higienicznych, z drugiej zaś nie prowadzi do nadmiernego spadku wilgotności wewnątrz
budynku.
Na podstawie maksymalnej temperatury powietrza oraz jego strumienia można
obliczyć maksymalną moc grzewczą instalacji wentylacyjnej. Wartość ta wynosi 10 W na m
2
powierzchni użytkowej i jest przyjmowana jako jedno z najważniejszych kryteriów, które
musi być spełnione przez budynek pasywny. Osiągniecie takiego standardu energetycznego,
umożliwia rezygnację z tradycyjnej instalacji grzewczej.
Charakterystyka energetyczna
Bilans energetyczny budynku pasywnego różni się w znacznym stopniu do bilansu
powstających obecnie budynków. Różnice można dostrzec przede wszystkim w:
• Bardzo niskim sezonowym zapotrzebowaniu na ciepło do celów grzewczych. Za-
potrzebowanie to nie przekracza 15 kWh/(m²·rok) i jest około siedmiokrotnie mniejsze niż
w nowych budynkach. W odniesieniu do starych obiektów redukcja zapotrzebowania na
ciepło jest nawet szesnastokrotna.
• Przewadze zapotrzebowania na ciepło do przygotowania c.w.u.. Znaczące ograniczenie
zapotrzebowania na ciepło do celów grzewczych sprawiło, że wiodącą rolę w bilansie
energetycznym budynku zaczęło odgrywać zapotrzebowanie na ciepło do przygotowania
c.w.u.. Średnia wartość zapotrzebowania na ciepło do podgrzewania wody wynosi od 18
do 35 kWh/(m²·rok).
• Bardzo małym zapotrzebowaniu na moc grzewczą. Maksymalne zapotrzebowanie na moc
grzewczą, jakie może wystąpić dla warunków obliczeniowych zostało ograniczone do po-
ziomu 10 W/m². Jest to jedno z najważniejszych kryteriów, jakie musi spełnić budynek
pasywny. Pozawala ono na rezygnację z tradycyjnej instalacji grzewczej. Jej rolę przej-
muje system wentylacyjny, który bez konieczności zwiększania strumienia powietrza
może dostarczyć wymaganą ilość ciepła do budynku.
250
200
Wentylacja
Urządzenia elektryczne
C.W.U.
Ogrzewanie
150
100
50
0
1986-1992
1993-1997
1998-
budynek nisko-
energetyczny
budynek
pasywny
Rys.1 Porównanie całkowitego zapotrzebowania na energię dla budynków mieszkalnych.
Projekt architektoniczny
Małe zapotrzebowanie na ciepło sprawia, że w bilansie energetycznym budynków
pasywnych o wiele większą rolę odgrywają zyski ciepła od promieniowanie słonecznego.
Projekt architektoniczny budynku i jego konstrukcja powinny zatem nie tylko zmierzać do
maksymalnego ograniczeni a strat ciepłą ale jednocześnie umożliwiać pozyskiwanie jak
największej ilości zysków solarnych. Można to osiągnąć dzięki odpowiedniemu
rozmieszczeniu okien na elewacjach budynku. Największa ilość promieniowanie słonecznego
przypada na kierunek południowy, dlatego też budynek pasywny powinien być „otwarty” od
strony południowej. Należy przez to rozumieć, że udział powierzchni przeszklonych na tej
elewacji powinien być jak największy. Sytuacja ma się odwrotnie, jeśli chodzi o elewacją
północną. Ponieważ ilość promieniowania słonecznego przypadającego na ten kierunek jest
niewielka to umieszczenie okien na północnej elewacji powodowałyby tylko dodatkowe
straty ciepła. Ściana ta musi mieć zatem charakter „zamknięty”.
Korzystne, z punktu widzenia pozyskiwania zysków ciepła od promieniowania
słonecznego rozmieszczenie powierzchni przeszklonych, może doprowadzić niestety do
przegrzewania budynku w okresie lata. Aby temu zapobiec należy przewidzieć w projekcie
architektonicznym odpowiednie elementy zacieniające. Jednym z nich mogą być wysunięte
poza obrys budynku okapy. W zimie słońce porusza się nisko nad horyzontem, zaś w lecie
znacznie wyżej. Okapy powodują, że ilość promieniowania słonecznego docierającego do
budynku w okresie lata zostaje znacznie ograniczona. Zimą wysunięty okap nie stanowi już
bariery dla promieni słonecznych.
Innym rozwiązaniem pozwalającym na ograniczenie zysków ciepła od słońca w
okresie lata jest odpowiedni projekt zieleni. Zasadzenie od strony południowej drzew
liściastych sprawia, że dają one cień latem. Natomiast zimą, po zgubieniu liści, nie
ograniczają dostępu promieniowania słonecznego. Od strony północnej budynku powinny się
znaleźć drzewa iglaste lub bluszcze dające zawsze (niezależnie od pory roku) osłonięcie od
wiatru.
Tab1. Wytyczne dotyczące konstrukcji budynków pasywnych
Projekt architektoniczny
Otwarta strona południowa ma na celu
pozyskanie zysków ciepła od słońca. Zamknięta
strona północna i zwarta konstrukcja ograniczają
straty ciepła.
Doskonała izolacyjność przegród Wartość współczynnika przenikania ciepła
przegród zewnętrzne budynku musi być mniejsza
od 0,15 W/m²K. Eliminacja mostków
termicznych
Odpowiednie okna
Wartość współczynnika przenikania ciepła dla
całych okien (szyba plus ramy) nie powinna
przekraczać 0,8 W/m²K, a współczynnika g
szyby wynosić nie mniej niż 0,5
Szczelność budynku
Niekontrolowana infiltracja powietrza
zewnętrznego przez nieszczelności dla różnicy
ciśnień 50 Pa musi wynosić poniżej 0,6 kubatury
budynku na godzinę
Wentylacja nawiewno-wywiewna z
odzyskiem ciepła
Centrala wentylacyjna powinna charakteryzować
się sprawnością odzysku ciepła powyżej 80 % i
niskim zużyciem energii elektrycznej (<0,45
W/m
3
)
Gruntowy wymiennik ciepła Powietrze zewnętrzne może być doprowadzane
do budynku poprzez wymiennik gruntowy, w
którym nawet dla najzimniejszych dni może się
ono ogrzać do temperatury powyżej 0
o
C
Przygotowanie c.w.u. z
wykorzystaniem odnawialnych
źródeł energii
Wykorzystanie kolektorów słonecznych lub
pompy ciepła do podgrzewania c.w.u.
Zastosowanie energooszczędnych
urządzeń
Wysokoefektywne i energooszczędne
wyposażenie AGD oraz oświetlenie są
nieodłącznym elementem budynku pasywnego
Przegrody zewnętrzne
Konstrukcja przegród zewnętrznych budynku pasywnego jest podporządkowana
konieczności maksymalnego ograniczenie strat ciepła. Ściany zewnętrzne, podłogi, stropy i
dachy muszą być zaizolowane tak, aby wartość współczynnika przenikania ciepła nie
przekraczała 0,15 W/m
2
K. Warunek ten wymusza zastosowanie warstwy izolacyjnej o
grubości 30, 35 cm, co jest możliwe w przypadku większości konstrukcji przegród
zewnętrznych.
Trwające obecnie prace mają na celu zastosowanie w budynkach pasywnych
materiałów próżniowych, które oprócz nieznacznej grubości będą umożliwiały przenikanie
energii promieniowania słonecznego do wnętrza przegrody. Zwiększenie grubości warstwy
izolacyjnej oprócz zmniejszenia strat ciepła powoduje podwyższenie temperatury
powierzchni wewnętrznej przegrody. Wpływ to na poprawienie komfortu użytkowania
budynku. Konstrukcja przegród zewnętrznych musi być również wolna od mostków
termicznych, czyli miejsc, w których nastąpiło osłabienie warstwy izolacyjnej a co za tym
idzie zwiększenie strat ciepła. Dlatego szczególnie ważne jest, odpowiednie zaprojektowanie i
zaizolowanie elementów budynku, w których mostki te mogą wystąpić.
Ponieważ ilość energii promieniowania słonecznego pozyskanej przez budynek
pasywny nie zawsze pokrywa się z jego aktualnym zapotrzebowaniem na ciepło należy
stosować przegrody o dużej akumulacyjności cieplnej. Ich zadaniem jest magazynowanie
zysków ciepła a następnie uwalnianie ich w momencie spadku temperatury wewnątrz
budynku. Ciepło może być akumulowane w sposób bezpośredni np. w masywnych
konstrukcjach ścian lub w sposób pośredni np. w złożu kamiennym. Magazynowanie
pośrednie wymaga dostarczenia dodatkowej energii np. do napędu wentylatora, co znacznie
zmniejsza efektywność tej metody. Prawidłowe wykorzystanie akumaulacyjności cieplnej
przegród pozwala na łagodzenie występujących podczas dnia wahań temperatury
wewnętrznej. Wpływa to korzystnie na komfort użytkowania budynku i jego bilans
energetyczny.
Szczelność
Budynki pasywne są wyposażone w mechaniczną wentylację nawiewno-wywiewną z
odzyskiem ciepła. Świeże powietrze dostaje się do pomieszczeń za pośrednictwem kratek
nawiewnych a nie nieszczelności okiennych. Fakt ten a zarazem konieczność ograniczenia
strat ciepła sprawa, że dąży się do maksymalnego ograniczenia niekontrolowanej infiltracji
powietrza zewnętrznego. Wykonanie szczelnego budynku pasywnego wymaga zaplanowania
odpowiednich rozwiązań już na etapie projektowym. Równie ważne jest dokładne wykonanie
szczególnie narażonych na wystąpienie nieszczelności elementów konstrukcyjnych np.
połączenia okien z ścianami zewnętrznymi. Niekontrolowana infiltracja powietrza
zewnętrznego musi być ograniczona w budynku pasywnym do poziomu 0,6 wymiany
kubatury ogrzewanej budynku na godzinę dla różnicy ciśnień wynoszącej 50 Pa.
Okna
Głównym zadaniem przegród przeźroczystych jest pozyskiwanie energii
promieniowania słonecznego. Ilość pozyskanej energii zależy od wielkości i usytuowania
przegród względem stron świata. Aby ograniczyć straty ciepła w okresie zimy stosowane w
budynkach pasywnych okna muszą spełniać rygorystyczne wymagania dotyczące ich
konstrukcji i charakterystyki. Wartość współczynnika przenikania ciepła dla całych okien nie
powinna przekraczać 0,8 W/m
2
K a współczynnik całkowitej przepuszczalności energii
promieniowania słonecznego wynosić około 0,5. Im wartość współczynnika jest większa tym
więcej energii promieniowania słonecznego dostaje się do wnętrza budynku.
Konstrukcja okien pasywnych jest podporządkowana maksymalnemu ograniczeniu
strat ciepła. Stosuje się w tym celu trójwarstwowe szklenie a przestrzenie między szybami
wypełnia gazem szlachetnym np. argonem. Okna przeznaczone do budynków pasywnych
mają również specjalną konstrukcję ram. Wykorzystywane profile zarówno plastykowe jak i
drewniane muszą być ocieplone.
Zadaniem dużych powierzchni oszklonych w pasywnych systemach ogrzewczych jest
przede wszystkim uzysk energii słonecznej. Ponieważ jednak te same powierzchnie w
okresach bezsłonecznych powodują duże straty ciepła, konieczne jest stosowanie osłon
zapobiegających ucieczce ciepła. Osłony te mogą mieć różne formy, jak np. okiennice,
żaluzje, rolety, ekrany i zasłony wykonane z różnych materiałów, głównie z drewna,
materiałów tekstylnych i z tworzyw sztucznych. W zależności od rodzaju materiału i typu —
osłony mogą być otwierane i zamykane, składane, opuszczane i podnoszone ręcznie lub
mechanicznie. Zastosowanie np. rolet może wpłynąć na zmniejszenie współczynnika
przewodzenia ciepła okien o 15 % przy profilach nieocieplonych i nawet o 30 % dla profili
ocieplonych.
Wentylacja
Standardu pasywnego nie da się osiągnąć bez zastosowanie mechanicznej wentylacji
nawiewno-wywiewnej z odzyskiem ciepła. Jej głównym elementem jest wysokoefektywna
centrala wentylacyjna, w której powietrzu nawiewanemu zostaje przekazana dużą część ciepła
powietrza wywiewanego. Zastosowana central powinna charakteryzować się sprawnością
przekraczającą 80 % i niskim zużyciem energii elektrycznej. Powietrze zewnętrzne należy
doprowadzać do budynku za pośrednictwem wymiennika gruntowego, w którym podgrzewa
się ono w czasie zimy i chodzi latem.
Wentylacja nawiewno-wywiewna budynku pasywnego ma charakter ukierunkowany.
Świeże powietrze zostaje doprowadzone bezpośrednio do sypialni, pokoi dziennych, pokoi
gościnnych itp.. W pomieszczeniach tych powinna znajdować się każdorazowo, co najmniej
jedna kratka nawiewna. Zanieczyszczone powietrze usuwane jest z kuchni i łazienek, gdzie
umieszczone są kratki wywiewne. Pozawala to na zapewnienie w budynku ukierunkowanego
przepływu powietrza. Świeże powietrze dociera najpierw do głównych pomieszczeń
mieszkalnych. Przepływa następnie poprzez strefę pośrednią do pomieszczeń wilgotnych, w
których panuje relatywnie wysoka krotność wymian, co umożliwia np. szybkie wysychanie
mokrych ręczników. Dzięki zasadzie ukierunkowanego przepływu świeże powietrze zostaje
wykorzystane w optymalny sposób.
Jednym z elementów instalacji wentylacyjnej budynku pasywnego jest gruntowy
wymiennik ciepła. Wykorzystuje on zakumulowane w gruncie ciepło, do podgrzania w zimie
powietrza zewnętrznego do temperatury około 0
o
C. Latem przepływające przez gruntowy
wymiennik ciepła powietrze jest chłodzone o 10 do 15 K, co daje efekt zbliżony do instalacji
klimatyzacyjnej. W najprostszym wykonaniu rolę wymiennika pełni rura z PVC o średnicy
150 ÷ 200 mm, długości 30 ÷ 50 m ułożona na głębokości 1,5 ÷ 2 m pod powierzchnia
gruntu. W celu poprawienia sprawności wymiennika część rury można umieścić pod
budynkiem na etapie początkowych prac budowlanych. Pozwala to na osiągnięcie wyższej i
podlegającej mniejszym wahaniom temperatury otaczającego wymiennik gruntu (temperatura
ta wynosi ok. 8
0
C). Zastosowanie gruntowego wymiennika ciepła zapobiega
niebezpieczeństwu szronienia powierzchni wymiennika krzyżowego centrali wentylacyjnej co
poprawia sprawność odzysku ciepła i eliminuje konieczność pracy energochłonnej
nagrzewnicy wstępnej.
Ogrzewanie
Plik z chomika:
ulatomczuk
Inne pliki z tego folderu:
Stropy TERIVA.doc
(219 KB)
Jak wykonać strop gęstożebrowy.doc
(78 KB)
Dach drewniany obciążenia obliczeniaopiss.doc
(351 KB)
Budownictwo_niskoenergetyczne.doc
(9005 KB)
budownictwo ogolne sciaga duzy format sciagi.doc
(796 KB)
Inne foldery tego chomika:
fizyka_bud_cw2.pdf
ABC Projektowania
algorytmy i przykłady obliczeń
Altanka
Biznesplan
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin