Bonsai – Kompendium wiedzy.pdf

(2092 KB) Pobierz
Bonsai - Kompendium Wiedzy - Wydanie I
„Drzewko bonsai nigdy nie jest ‘skończone’ -
jest ono żywą rośliną, wymagającą stałej
pielęgnacji”
Bonsai.Kamcio.com
Kamil Jackiewicz
+48 605 990490
kamcio@kamcio.net
Wydanie I
SPIS TREŚCI:
SPIS TREŚCI: ............................................................................................................................................ 1
SZTUKA BONSAI ...................................................................................................................................... 3
CO TO JEST WŁAŚCIWIE BONSAI ? ..................................................................................................................... 3
OD CZEGO ZACZĄĆ? .......................................................................................................................................... 4
SKĄD WZIĄŚĆ ROŚLINY? ................................................................................................................................... 5
WYBÓR ROŚLINY NA BONSAI ............................................................................................................................ 6
JAK ROZPOCZĄĆ FORMOWANIE DRZEWEK? ...................................................................................................... 7
FORMOWANIE DRZEWEK ................................................................................................................................. 8
FORMOWANIE DRZEWEK ZA POMOCĄ DRUTU .................................................................................................. 9
SADZENIE I PRZESADZANIE DRZEWEK BONSAI ................................................................................................. 10
NAWADNIANIE DRZEWEK BONSAI .................................................................................................................. 12
CIĘCIE PIELĘGNACYJNE ................................................................................................................................... 13
NAWOŻENIE DRZEWEK BONSAI ...................................................................................................................... 14
ZIMOWANIE ................................................................................................................................................... 15
PODSTAWOWE STYLE BONSAI .............................................................................................................. 16
STYL BUNJIN................................................................................................................................................... 16
STYL CHOKKAN ............................................................................................................................................... 17
STYL FUKINAGASHI ......................................................................................................................................... 18
STYL HOKIDACHI ............................................................................................................................................ 19
STYL IKADABUKI ............................................................................................................................................. 20
STYL KABUDACHI ............................................................................................................................................ 21
STYL KENGAI .................................................................................................................................................. 22
STYL SHAKAN ................................................................................................................................................. 23
STYL MOYOGI ................................................................................................................................................. 24
STYL NETSURANARI ........................................................................................................................................ 25
STYL SOKAN ................................................................................................................................................... 26
BONSAI POSADZONE NA KAMIENIU ................................................................................................................ 27
• FORMA Z KORZENIAMI OPLATAJĄCYMI KAMIEŃ .................................................................................................................. 27
• FORMA POSADZONA NA KAMIENIU ..................................................................................................................................... 27
INSTRUKCJA OPIEKI .............................................................................................................................. 28
NACZYNIE ...................................................................................................................................................... 28
NAWADNIANIE ............................................................................................................................................... 28
KILKA DODATKOWYCH RAD NA TEMAT NAWADNIANIA .................................................................................. 29
1 | S t r o n a
NAWOŻENIE ................................................................................................................................................... 29
ŚWIATŁO ........................................................................................................................................................ 29
POWIETRZE .................................................................................................................................................... 29
PRZYCINANIE I PRZESADZANIE ........................................................................................................................ 30
ZIMA .............................................................................................................................................................. 30
WYWÓZ ZA GRANICE ...................................................................................................................................... 30
BONSAI WG „MŁODEGO TECHNIKA” ..................................................................................................... 31
CZĘŚĆ I ........................................................................................................................................................... 31
TRADYCJE BONSAI… ................................................................................................................................................................. 33
JAK WYBRAĆ SADZONKĘ? ........................................................................................................................................................ 38
HODOWLA Z NASION ............................................................................................................................................................... 39
CZĘŚĆ II .......................................................................................................................................................... 41
BONSAI Z SADZONKI ................................................................................................................................................................. 41
NARZĘDZIA ............................................................................................................................................................................... 43
NACZYNIA CERAMICZNE ........................................................................................................................................................... 44
PODLEWANIE… ......................................................................................................................................................................... 48
Część III .......................................................................................................................................................... 49
PRZYCINANIE ............................................................................................................................................................................ 50
DRUTOWANIE… ........................................................................................................................................................................ 53
CZĘŚĆ IV ......................................................................................................................................................... 56
DZIKA SIEWKA… ........................................................................................................................................................................ 56
…BONSAI ROSNĄCE NA SKALE… ............................................................................................................................................... 58
…ZAGAJNIKA Z JEDNEGO PNIA… .............................................................................................................................................. 60
GRUPKA DRZEWEK… ................................................................................................................................................................ 62
KRAJOBRAZY BONSAI… ............................................................................................................................................................. 64
ŻYWOTNOŚĆ POSZCZEGÓLNYCH GATUNKÓW ....................................................................................... 65
CHOROBY FIZJOLOGICZNE I PRZYCZYNY ICH POWSTAWANIA ................................................................. 66
OBJAWY NIEDOBORU PIERWIASTKÓW ................................................................................................. 67
KALENDARZ PIELĘGNOWANIA BONSAI POKOJOWEGO .......................................................................... 70
KALENDARZ PIELĘGNOWANIA BONSAI ROSNĄCYCH NA WOLNYM POWIETRZU ..................................... 72
O AUTORACH........................................................................................................................................ 74
2 | S t r o n a
SZTUKA BONSAI
CO TO JEST WŁAŚCIWIE BONSAI ?
Miniaturyzacja drzew i krzewów oraz tworzenie krajobrazów w niewielkich, ceramicznych naczyniach jest niezwykle
starą tradycją wywodzącą się z Dalekiego Wschodu. Sztuka , której korzenie wywodzą się z Chin obecnie ma około
1200 lat, gdy panowała dynastia Tang a stała się popularna za czasów dynastii Ming oraz Ching. Początkowo
nazywana "penjing" przez Chińczyków trafiła do Japonii, skąd pod nazwą bonsai podbiła serca ludzi na całym świecie.
Dynamika rozwoju tej sztuki w Europie rozpoczęła się w 1908 roku kiedy to w Londynie została zorganizowana
pierwsza wystawa bonsai. Dopiero kilkanaście lat temu zaczęto głośno mówić o tej sztuce w Polsce. Obecnie można
kupić namiastki bonsai, które pod naszym okiem mogą zamienić się w prawdziwe okazy. Bonsai jest sztuką niezwykle
efektowną, lecz na efekt trzeba sobie zapracować naprawdę ciężką i mozolną pracą. Podobna jest do malarstwa lub
rzeźbiarstwa. Trzeba znaleźć odpowiedni materiał i odpowiednio go ukształtować.
Zasadniczo wyróżnia się dwa typy bonsai. Pierwszy to pojedyncze drzewo (krzew) rosnące w małym pojemniku. Drugi
to rodzaj ogródka skalnego mającego na celu stworzenie iluzji krajobrazu naturalnego.
W zasadzie każde drzewo lub krzew nadają się na bonsai. Przeszkodą, która eliminuje niektóre gatunki są taki cechy
jak: kruche i łamliwe pędy, trudność formowania, duże liście, kwiaty lub owce.
Musimy sobie zadać pytanie "kiedy drzewko lub krzaczek staje się bonsai?". Niestety na to pytanie nie można
jednoznacznie odpowiedzieć. Najczęściej określa się to wizualnie np. drzewko rosnące na skale niewielkich
rozmiarów o ciekawej budowie pnia jest już bonsai w przeciwieństwie do jakiegoś iglaka wykopanego w lesie o
średnicy "pnia" wynoszącej 1cm.
Wartość bonsai jest porównywalna do wina-czym starsze tym droższe i lepsze (ładniejsze). W ogrodzie botanicznym
w Szanghaju jest okaz, którego wiek szacuje się na około 200 lat. Ten okaz jest na pewno bezcenny.
Możemy zauważyć, że rozpiętość jest ogromna, a od stopnia wtajemniczenia w sztukę bonsai zależy rozpoznanie, czy
nasz okaz jest na początku swojej drogi, czy w jej połowie a może dobiega kresu swojego długiego życia.
3 | S t r o n a
OD CZEGO ZACZĄĆ?
Zwykło się mówić, że każda roślina teoretycznie nadaje się na bonsai. Wszak bonsai to metoda pielęgnacji i uprawy
roślin, najczęściej drzewiastych, wyjątkowo roślin zielnych, takich jak złocienie , trawy i bambusy. Odmienny wygląd,
pokrój, mniejsze liście, fantazyjne ukształtowane konary, to wyniki skomplikowanych zabiegów pielęgnacyjnych, a
nie cecha odmianowa. Drzewka bonsai nie są specjalną odmianą, a więc sadzonki pobrane z pięknego okazu bonsai,
same z siebie nie staną się następnymi bonsai. Wyrosną z nich rośliny typowe dla danego gatunku, o ile nie będą
stosowane specjalne zabiegi. Podobnie rzecz ma się z nasionami. Przywożone są z dalekich podróży do Japonii, ale
także do krajów Europy Zachodniej, torebki z nasionami bonsai. Na torebce piękne japońskie napisy, równie piękna
fotografia drogocennego okazu bonsai, unikatowego pewnie nawet w Japonii, a co w środku? Nasiona sosny
drobnokwiatowej (Pinus parviflora) lub klonu palmowego (Acer palmatum). Jeśli nasiona wykiełkują, w co należy
wątpić, bo pewnie są stare i zleżałe, wyrosną z nich rośliny normalne, w niczym nie przypominające pięknego
obrazka na torebce, bo-jeszcze raz przypominam-tajemnica tkwi w pielęgnacji i uprawie. Po tych wstępnych uwagach
możemy wrócić do zasadniczego pytania. Od czego zacząć?
Przede wszystkim od zastanowienia się, jakie mamy warunki do pielęgnacji roślin drzewiastych według zasad bonsai.
Rośliny stając się bonsai, nie zmieniają swoich wymagań siedliskowych. Gatunki uprawiane w naszym kraju we
wnętrzach jako rośliny doniczkowe, wymagają stałej temperatury, dość wysokiej (około 20 stopni C) i często znoszą
ograniczony dostęp światła. Z wymaganiami wilgotności jest już różnie. Są takie, które wymagają wysokiej
wilgotności powietrza, te najczęściej uprawiane są jedynie w szklarniach. Inne dobrze znoszą suche powietrze,
szczególnie zimą, naszych nowoczesnych, centralnie ogrzewanych mieszkań. Na bonsai do uprawy w mieszkaniu
przez cały czas, także zimą, nadają się takie gatunki jak:
- Figowiec (Ficus benjamina)
- Grubosz (Crassula arborescenes - tak zwane drzewko szczęścia)
- Serissa foetida
Całkowitym przeciwieństwem są rośliny uprawiane w ogrodach i parkach, a także gatunki występujące w Polsce w
stanie naturalnym, w lasach, zaroślach i na łąkach. Charakteryzują się sezonowością wzrostu. Intensywnie rosną
wiosną i latem, jesienią ich wzrost ustaje, rośliny przygotowują się do przetrwania zimy, którą przeżywają w stanie
uśpienia.
Wybór gatunków roślin, które jako bonsai, powinny cały sezon być uprawiane na zewnątrz, w półcienistym miejscu
ogrodu, na tarasie lub balkonie, a na czas zimy przenoszone do widnego pomieszczenia zabezpieczonego przed
dostępem mrozu, jest spory. Bardzo często spotykane są sosny, głównie Sosna Pinus parviflora (w naszych
warunkach z powodzeniem można zastąpić je swojską kosodrzewiną Pinus mugo), świerki, szczególnie karłowe
odmiany zwykłego świerka, niektóre odmiany cyprysików i jałowców, wiele gatunków krzewów i drzew liściastych.
Wybierając więc rośliny na bonsai, musimy być pewni, czy dysponujemy tylko oknem w pokoju mieszkalnym, czy być
może mamy warunki, aby nasze bonsai przetrzymać przez czas zimy w warunkach zbliżonych do naturalnych, a więc
w pomieszczeniu widnym, dość wilgotnym, ale bez mrozu, w temp. 0-4 stopni C. Temperatury poniżej zera nie są
wskazane, ponieważ bryła korzeniowa nie powinna przemarznąć. Przy przemarzaniu najczęściej naczynie pęka, a
korzenie większości gatunków, nawet krajowych, i wydawałoby się, bardzo odpornych, ulegają zniszczeniu. Nie
można liczyć na to, że kosodrzewina prowadzona jako bonsai przezimuje stojąc na balkonie.
Istnieją oczywiście gatunki o pośrednich wymaganiach. Najczęściej są to rośliny pochodzące z okolic
śródziemnomorskich, takie, jak granaty, lawenda, rozmaryn, mirt, oliwka. Rośliny te mogą być uprawiane cały czas w
pomieszczeniu mieszkalnym, ale zimą ich wzrost jest jednak zahamowany. Ogranicza się podlewanie, wyszukuje się
dla nich miejsce najchłodniejsze w mieszkaniu, ale widne. Często zrasza nie podlewając, bo największym
niebezpieczeństwem jest zbyt suche powietrze.
4 | S t r o n a
Zgłoś jeśli naruszono regulamin