William James
William Jmes (ur. 11 stycznia 1842 w Nowym Jorku, zm. 26 sierpnia 1910 w Chocorua w stanie New Hampshire) – amerykański filozof, psycholog, psychofizjolog, psycholog religii, prekursor psychologii humanistycznej i fenomenologii. Był bratem pisarza Henry'ego Jamesa.
W filozofii współtwórca pragmatyzmu – metody filozoficznej, oceniającej twierdzenia metafizyczne według praktycznych konsekwencji. Jego zdaniem także poglądy religijne i wiara powinny być oceniane w ten sposób. Tylko wiara może powodować, że przyjmujemy religię (the will to believe): mamy do tego prawo, gdyż i tak jesteśmy na nią zdani – w praktyce postępujemy tak, jakbyśmy wierzyli, że Bóg istnieje, albo, że nie istnieje. Wiele uwagi James poświęcił analizie doświadczenia. Jego zdaniem "czyste" jest neutralne wobec przedmiotu i podmiotu – przeciwstawienie to ma względny charakter. W metafizyce James uważał, że składniki rzeczywistości są współzależne od sąsiadujących składników (ten pogląd nazwał synechizmem), ale niezależne od całości (ten pogląd określał jako tychizm). Z tego wynikało, że mogą powstawać rzeczy nowe, a w świecie istnieje wolność.
-Jest niespójny – w kwestii dusza-ciało raz stanowisko redukcjonizmu, raz paralelizmu, raz współoddziaływania - nie stwarza też spójnego systemu, choć jego wkład jest ogromny -wynika to z pragmatyzmu: - prawdą to co się sprawdza - nie ma obiektwynych definicji – zawsze sa tylko wyrywkami -identyfikacja obiektów przez konteksty - ja nie jest dookreślone – introspekcja pozwala jedynie okreslić gdzie kończy się ja, a nie czym jest
Metoda Analityczna
- odrzuca metodę syntetyczną (wychodzenie od struktur prostych, podstawowych do budowania wyższych stanów psychicznych) jako wątpliwą, opartą na domysłach- metoda analityczna – analiza faktów i na ich podstawie wyciąganie wniosków - pragmatyzm
Podstawowy fakt z życia psychicznego: świadomość „biegu myśli”
Cechy świadomości:
1) każdy „stan” jest częścią świadomości osobowej
2) stany ciągle się zmieniają
3) świadomośc zachowuje ciągłość
4) świadomość przyjmuje tylko niektóre części swego przedmiotu – dokonuje wyboru
AD 1- nie ma myśli bez umysłu, bez człowieka!!
- każdy umysł zachowuje myśli dla siebie, nie są one widziane przez inne umysły – izolacja
- nic nie łączy myśli różnych umysłów
- uniwersalnym faktem psychologii jest nie to że „są myśli, uczucia” lecz to że „ja myślę”, „ja czuję”
AD2
- nie można wrócić do stanu świadomości, który już minął - zmienność świadomości
- postrzeganie tego samego wrażenia wywołuje różne stany świadomości, a to ze względu na ogrom innych wrażeń towarzyszących mu – kontekst ważniejszy niż absolutna jakość wrażenia
- wrażliwość naszych zmysłów zmienia się
- mózg jako struktura zmieniająca się musi wpływać na zmianę świadomości
- żadne dwie idee nie są nigdy takie same !!
AD3
- jeśli pojawia się luka czasowa (sen etc) to świadomość po niej odczuwana jest zakotwiczona w stanie sprzed luki
- przeszłe stany charakteryzujące się ciepłem i bliskością zostają przyjęte do teraźniejszości (AD4)
- zmiany jakościowe świadomości następujące po sobie nie mają nigdy charakteru absolutnie nagłego
- Zróżnicowane tempo przebiegu poszczególnych części strumienia myśli.
- w „okresie odpoczynku” pojawiają się wyobrażenia zmysłowe – mogą one utrzymywać się przez czas nieokreślony i być kontemplowane w niezmienionej postaci – substancjalne stany psychiczne
- „okres lotu” wypełniają myśli o relacjach, statycznych lub dynamicznych, zachodzących głównie między treściami kontemplowanymi w okresach „odpoczynku” – przejściowe stany psychiczne
- stany przejściowe prowadzą z jednego stanu substancjalnego w inny
- introspekcyjnie ciężko wykryć stany przejściowe – nie da się przerwać strumienia myśli i przyjrzeć się danemu fragmentowi – próba kończy się złapaniem ostatniej myśli substancjalnej
- wyobrażenie każdego przedmiotu otaczają relacje – psychiczne tony składowe - otoczka
- każdy proces myślowy trwa pewien czas – wzrasta, osiąga kulminację i zanika
- tak pojęty proces zachodzi na inne procesy – poprzednie i następne
- odebranie czegoś- pozbawione otoczki; wiedza o czymś- zawiera otoczkę
- przedmiot rozmyślań podstawową otoczką
- jeśli myśli przystają do przedmiotu to uznajemy je za posuwające się naprzód
- nieprzystawanie do otoczki wywołuje poczucie dysonansu w większej mierze niż brak logiki!!
- do tego samego wniosku można dojść róznymi drogami
- pomijamy większość rzeczy z którymi się stykamy
- zauważamy tylko te wrażenia które są istotne z powodów praktycznych lub estetycznych
- umysł następnie selekcjonuje te które są bliższe prawdy
- doświadczenie wyznaczają nawyki naszej uwagi!!
- rozumowanie polega na zdolności do rozkładania zjawisk ogólnych na części, na wyodrębnianiu esencji
- dzielenie świata na Ja i nie-ja
Psychole