WIERSZE NORWID.pdf
(
89 KB
)
Pobierz
www.maturazpolskiego.pl
Autor:
Cyprian Kamil Norwid
Tytuł:
Wybór wierszy
Forma:
liryka
Czas powstania
:
Promethidion
- Paryż 1851;
Poezje
- Lipsk 1863
Najwybitniejsze dzieła stworzył Norwid w latach 1847-1883, kiedy wielcy romantycy kończyli już kariery literackie,
a w literaturze francuskiej pojawiły się już zrywające z romantycznym subiektywizmem tendencje
parnasistowskie
(T.Gautier) i
symbolistyczne
(Ch. Baudelaire, P. Verlaine), a w Polsce krystalizował się
pozytywizm
i
realizm
krytyczny
.
Mimo pewnych podobieństw, twórczości Norwida nie da się podporządkować żadnej z tych tendencji.
Norwid nie akceptował szlacheckich zachowań i treści prezentowanych z sentymentu za minioną świetnością. W
swojej twórczości zmierzał do odnowienia narodowej literatury, do
: zrobienia skrętu koniecznego w poezji polskiej
.
W rezultacie wzbogacił literaturę romantyczną o nowe, nieznane starszym romantykom wartości. Poezja jego łączy w
sobie pierwiastki klasyczne i romantyczne, te pochodzące z północy – polskie, z tymi z południa – grecko-rzymskie.
Co ciekawe, Norwid umiał także łączyć pozornie nie pasujące do siebie elementy światopoglądu: pogańskie z
chrześcijańskimi.
Etapy twórczości:
Cyprian Kamil Norwid urodził się w 1821 roku we wsi Laskowo-Głuchy. Wcześnie osierocony (w 1825 zmarła jego
matka, w 1835 ojciec) migruje do Warszawy, gdzie jednocześnie uczy się i pracuje.
Pierwsze publikowane utwory ukazują się w
1840
roku (
Mój ostatni sonet
). Po wyjeździe za granicę w 1846 zostaje
aresztowany i uwięziony w Berlinie za powiązania z powstaniem w Polsce. Od tego czasu zaczął chorować na
postępującą głuchotę. Życie na emigracji pełne było niepowodzeń zarówno miłosnych (Maria Kalergis) jak i
finansowych. W
1853
roku Norwid emigruje aż do Ameryki, w Nowym Jorku spędzając rok 1854. Po powrocie do
Europy bardzo dużo pisze, jednak większość z tych utworów miało ujrzeć światło dzienne dopiero po jego śmierci.
Postępująca choroba, brak środków do życia, oraz niespełnione nadzieje zaprowadziły Norwida w
1877
roku do
przytułku św. Kazimierza we Francji. Tam zmarł, a pochowano go w zbiorowym grobie na cmentarzu Montmorency.
Dopiero kilka lat później poezje Norwida i inne jego utwory po części odnalazł i rozpropagował Zenon Przesmycki -
Miriam.
Norwid różnił się od innych romantyków poruszaniem ponadczasowych, uniwersalnych tematów. Nawet historię
Polski i problem walki o niepodległość ujmował w kategoriach ogólnoludzkich. W poezji Norwida bardzo
charakterystycznych i ważnych jest sześć motywów.
Pierwszym z nich jest kult ludzi wielkich,
wybitnych jednostek
i ich miejsca w społeczeństwie. Za przykład może
służyć wiersz pt
. Bema pamięci żałobny rapsod
. Utwór pełen powagi i dostojeństwa, którego bohaterem jest generał
Józef Bem - patriota polski, uczestnik walk na Węgrzech i w Wiedniu, zmarły w 1850 roku w Syrii.. Czytając utwór
Norwida stajemy się uczestnikami poetyckiego misterium pogrzebowego. Pierwsza warstwa utworu to opis pogrzebu
skonstruowanego na wzór pochówku dawnych wodzów słowiańskich. Opis wypełniony jest symboliką. Namioty
wojsk, topory, chorągiew nasuwają na myśl dawne zwycięstwa Polaków pod Wiedniem, odwagę narodu polskiego,
wielkie dokonania. Daje to znakomite tło dla żołnierskiej sławy Bema, który przedstawiony został jako dziedzic
wielkości swoich przodków. Ta sława, wielkość podąża w ślad za bohaterem. Schodzi w czeluście, do grobów,
wkracza do uśpionych miast, do ludzi, którzy stracili już wiarę w wolność i pozostają bierni – budzi ich do czynu
bijąc w bramy. Pochód przestał być już tylko pogrzebem. Stał się marszem ludzi natchnionych wielkością generała,
bojowników o wolność i sprawiedliwość.
Podsumowaniem myśli utworu może być teza, iż prawdziwa i słuszna idea nie umiera nigdy, lecz budzi narody,
niweczy gnuśność, zwiększa szeregi bohaterów.
Kolejnym wątkiem poezji jest
człowiek
, jego sytuacja w świecie, zależność od historii, cywilizacji i natury. Są to też
rozważania o konflikcie, jaki istnieje miedzy jednostką a światem.
Coś ty Atenom zrobił Sokratesie...
to utwór w
którym podmiot liryczny pyta sześciu ludzi wielkich, co uczynili swojemu społeczeństwu, że nie dane im jest
doświadczyć spokojnego grobu, że po śmierci przenoszono ich ciała, dyskutowano o ich dzieła, szukano wartości lub
absurdu. Taki los spotkał Sokratesa, Dantego, Kolumba, Camonensa, Kościuszkę, Napoleona. Ich przypadek staje się
materiałem do rozważań. W konkluzji podmiot liryczny sugeruje, że człowiek wielki nie zazna spokoju i nie będzie
zwykłym człowiekiem dla swoich współczesnych, najwyżej mitem dla potomnych. Z tego utworu pochodzi słynny
cytat:
bo glina w glinę wtapia się bez przerwy, Gdy sprzeczne ciała zbija się aż ćwiekiem.
Ów cytat wyraża całą
koncepcję utworu: glina – to przeciętni ludzie, którzy łatwo się wzajemnie rozumieją. Ciała sprzeczne to
społeczeństwo ze swoją glinianą konstrukcją i wybitna jednostka – inny materiał. Porozumienie między nimi wydaje
1 z 2
się niemal niemożliwe, lecz następuje wcześniej czy później. Pytanie o to czym są dzieje ludzkości i jak je należy
rozumieć to następny ważny wątek twórczości Norwida.
Przeszłość
daje definicję historii w specyficznym,
norwidowskim rozumieniu. Jest ona materiałem trwałym w przeciwieństwie do człowieka, który porusza się i
przemija.
Przeszłość – to dziś, tylko cokolwiek dalej,
miejsce w którym człowiek już był, a ono trwa dalej.
Koncepcja i postulaty dotyczące artysty, sztuki i poezji, zawarł Norwid w
Promethidionie
– traktacie dydaktycznym,
podejmującym zagadnienia estetyki i literacką dyskusję o sztuce.
Sztuka to zasadniczy czynnik narodowego i społecznego odrodzenia. Ażeby jednak sztuka mogła spełniać to zadanie,
konieczny jest jej głęboki związek z fundamentem materialnego i zarazem duchowego bytu społeczności i narodu, to
znaczy z kulturą ludową. Trwałe i głębokie związanie z
ludowością
gwarantuje sztuce prawdziwość oraz stanowi o
jej odrębności i oryginalności. Z drugiej strony też podnosząc to, co partykularne, własne i rodzime do wysokiego
ideału, nadaje im sztuka charakter narodowy, uniwersalny i włącza je do duchowego dorobku ludzkości. Norwidowe
rozumienie sztuki zdaje się być próbą zbliżenia dwu sfer: idealnej i utylitarnej, sztuki i życia.
Jednym z piękniejszych utworów o
miłości
, kolejnym wielkim motywie twórczości Cypriana Norwida – jest wiersz
Jak...
(zbiór
Vade-mecum
) Zbudowany jest z niedopowiedzeń. Po urwanym celowo tytule – porównaniu:
jak...
następują kolejne strofy, odwołując się do całej gamy zmysłów odbiorcy. Są to wizje: czyjeś fiołkowe oczy, woń
akacji w pogodny poranek, kwiaty rzucone na białe klawisze fortepianu. I wreszcie następuje opis postaci ideału.
Przez subtelne przywoływanie elementów ciała: oczy, włosy, postać, dotyk, woń, poznajemy tę romantyczną postać.
Rozmowa z nią to tylko półsłówka i niedopowiedzenie, bez szczerych wyznań. Czekamy aż podmiot liryczny powie
kocham,
lecz on kończy:
lecz nie rzeknę nic.
Miłość okazuje się zbyt silnym uczuciem, by znaleźć dla niej
odpowiednie słowa. Nie jest łatwa ani radosna, przynosi smutek i rozczarowanie. Jednocześnie jest tak bezcenna, że
nie da się jej z niczym porównać.
Nowatorstwo i
oryginalność
widoczna jest w każdym z wierszy Norwida. Nawet na tle romantycznym jest to poezja
inna, dziwna, utrudniona, mimo to ma specyficzny urok; doniosłe jest znaczenie każdego wersu oraz niespotykana
siła metafory. Kluczowymi składnikami norwidowskiej poetyki były
neologizmy
i wprowadzanie własnego
znaczenia słów np.
dopokąd
/zarazem dokąd i po co/. Częste są też wymowne przemilczenia i niedopowiedzenia.
Pusty wers, wielokropek – także mają swoje znaczenie. Poezja ta bogata jest w liczne scenki, które poeta relacjonuje i
które stają się przedmiotem dyskusji, w których roi się od ironii, paraboli, aluzji i kontrastów. Poezja Cypriana
Kamila Norwida jest zbiorem poszukiwań moralnych, walką ze złem, a jej adresatem jest człowiek myślący i
aktywny.
2 z 2
Plik z chomika:
savanka17
Inne pliki z tego folderu:
WIERSZE SLOWACKI.pdf
(87 KB)
WIERSZE MICKIEWICZ.pdf
(86 KB)
ROMANTYZM.pdf
(117 KB)
Pan Tadeusz 2.pdf
(59 KB)
Nie-Boska komedia.pdf
(78 KB)
Inne foldery tego chomika:
01 Antyk
02 Średniowiecze
03 Renesans
04 Barok
05 Oświecenie
Zgłoś jeśli
naruszono regulamin