Słowniki języka polskiego - słownik wyrazów obcych.pdf

(389 KB) Pobierz
119118758 UNPDF
Niniejsza darmowa publikacja zawiera jedynie fragment
pełnej wersji całej publikacji.
Aby przeczytaæ ten tytuł w pełnej wersji kliknij tutaj .
Niniejsza publikacja mo¿e byæ kopiowana, oraz dowolnie
rozprowadzana tylko i wył¹cznie w formie dostarczonej przez
NetPress Digital Sp. z o.o., operatora sklepu na którym mo¿na
jakiekolwiek zmiany w zawartoœci publikacji bez pisemnej zgody
NetPress oraz wydawcy niniejszej publikacji. Zabrania siê jej
od-sprzeda¿y, zgodnie z regulaminem serwisu .
Pełna wersja niniejszej publikacji jest do nabycia w sklepie
Dyrektor, redaktor naczelny
Wojciech Głuch
Redaktor naukowy
Irena Kamińska−Szmaj
Opracowanie haseł
Mirosław Jarosz, Anna Krakowiak
Korekta
Bożena Dembińska, Stanisława Trela
Projekt okładki
Renata Pacyna
Redaktor techniczny
Maciej Szłapka
Łamanie i przygotowanie do druku
Pracownia Składu Komputerowego TYPO−GRAF
Wydanie trzecie 2007
© 2004 by Wydawnictwo EUROPA
Wszystkie prawa zastrzeżone, szczególnie prawo do przedruku i tłumaczeń na inne
języki. Żadna z części tej książki nie może być publikowana bez uprzedniej pisemnej
zgody Wydawnictwa. Dotyczy to również sporządzania fotokopii, mikrofilmów oraz
przenoszenia danych do systemów komputerowych.
ISBN 978−83−7407−167−3
Wydawnictwo EUROPA Sp. z o.o.
50−011 Wrocław, ul. Kościuszki 35
tel. 071 346 30 11, faks 071 346 30 15
e−mail: europa@wydawnictwo−europa.pl
www.wydawnictwo−europa.pl
Druk i oprawa
Drukarnia im. Adama Półtawskiego, Kielce
Wstęp
Przygotowany przez Wydawnictwo
EUROPA Słownik wyrazów obcych za−
wiera ogromny i różnorodny zbiór wyra−
zów i zwrotów wraz z wyczerpującymi
objaśnieniami ich znaczeń, podaniem wy−
mowy i wskazaniem źródeł pochodzenia.
W wielu hasłach zamieszczono również
dodatkowe informacje, mające często cha−
rakter encyklopedyczny i uwzględniające
najnowsze zmiany znaczeniowe wyrazów
lub pojawienie się nowych znaczeń. Dla
ułatwienia posługiwania się wyrazem ob−
cojęzycznym zamieszczono wskazówki
o jego funkcjonowaniu w różnych odmia−
nach języka.
Przy doborze wyrazów hasłowych kie−
rowano się głównie zasadą ich przydatno−
ści w edukacji szkolnej, w samokształce−
niu, w poszerzaniu wiedzy z różnych dzie−
dzin nauki.
Słownik przeznaczony jest przede
wszystkim dla uczniów, ale na pewno jest
też książką niezbędną dla wszystkich tych
osób, które ciągle doskonalą swoją wie−
dzę, starają się na bieżąco śledzić osią−
gnięcia w różnych dyscyplinach nauko−
wych oraz zmiany zachodzące w życiu
polityczno−społecznym.
Język polski rozwija się dynamicznie,
dlatego też obok wyrazów o wielowiekowej
tradycji coraz więcej w nim zapożyczeń,
wynikających z konieczności nazywania
nowych przedmiotów, zjawisk i pojęć,
związanych z osiągnięciami współczesnej
nauki oraz z gwałtownymi przemianami
w życiu politycznym, ekonomicznym i spo−
łecznym. Pamiętając o tym, zamieszczono
w Słowniku wyrazy, których znajomość jest
niezbędna do poznania współczesnego
świata, a także wyrazy, których właściwe
zrozumienie znaczeń jest wstępnym warun−
kiem do poszerzenia wiedzy, do korzystania
z podręczników szkolnych i ze specjali−
stycznej literatury naukowej.
Informacje szczegółowe
Układ hasłowy słownika
Każde z haseł Słownika składa się
z terminu podstawowego, jego etymolo−
gii, kwalifikacji jego znaczenia (lub zna−
czeń rozdzielonych na kolejne punkty),
np. chem ., fiz ., polit ., pot .; ich brak ozna−
cza ogólne znaczenie hasła lub wynika
z jego kontekstu) oraz z objaśnienia zna−
czeniowego. Po haśle podstawowym za−
pisano formę oboczną zaznaczoną
znakiem , jeśli występuje w bezpośred−
nim sąsiedztwie alfabetycznym i/lub sta−
nowi odpowiadającą mu fonetycznie for−
mę obcą, np. optatiwus optativus
optatyw . W wyrazach o zapisie obcym
w nawiasie kwadratowym podano wymo−
wę najbardziej zbliżoną fonetycznie do
języka polskiego, np. open [ołpen]. Ak−
cent w postaci pogrubienia samogłoski
zaznaczono jedynie w formach, które mo−
gą sprawić trudności.
Wewnątrz niektórych objaśnień znaj−
dują się strzałkowe odsyłacze wskazujące
szczególnie trudne wyrazy, których zna−
czenie znaleźć można w Słowniku . Takie
Informacje szczegółowe
6
odsyłacze są także przy skrótach lub sym−
bolach, skierowując do haseł podstawo−
wych z ich objaśnieniami znaczeniowymi
oraz przy hasłach wyrazowych, których
objaśnienie znajduje się przy haśle mają−
cym to samo znaczenie, lecz częściej sto−
sowanym. Cyfra arabska, np. → opcji (4),
oznacza odesłanie do hasła w znaczeniu
czwartym.
Hasła dwuwyrazowe są umieszczone
w miejscu, gdzie jeden z członów jest ha−
słem głównym, przy czym w tych dwu−
składnikowych terminach hasło podsta−
wowe jest zapisane tylko pierwszą literą
(wytłuszczoną) z kropką, np.
grawitacyjny 1. ... 2. pole g. – ...
krater (gr. kratér ) 1. ... 2. k. wulkanicz−
ny – ...
Odmienne części mowy podano w na−
stępujących formach hasłowych:
• rzeczowniki – w mianowniku rodzaju
męskiego liczby pojedynczej lub mno−
giej, jeśli występuje on najczęściej
w tej liczbie,
• przymiotniki – w mianowniku rodzaju
męskiego liczby pojedynczej,
• czasowniki – w bezokoliczniku.
Niektóre hasła występujące bezpośre−
dnio po sobie i tworzące zwartą grupę
znaczeniowo−etymologiczną zgrupowano
za hasłem alfabetycznie pierwszym, które
stanowi ich źródłosłów.
Hasła oznaczające osoby opatrzono
kwalifikatorem n.os.
Etymologia
Objaśnienia etymologiczne podano
w nawiasie okrągłym po haśle podstawo−
wym lub po jego wymowie (w razie po−
trzeby jej zapisu), wskazują pochodzenie
hasła od formy mu najbliższej do źródła
pierwotnego lub tylko źródło pierwotne,
jeśli jest ono najbliższe albo droga zapo−
życzeń jest niejasna. Podano także zna−
czenie wyrazów źródłowych, które są po−
przedzone kwalifikatorami językowymi
(np. łc., fr., niem.). Formy wyrazów ob−
cych zapisano kursywą (ich oboczności
obok w nawiasie) w postaci następującej:
• zapisywane alfabetem łacińskim w wer−
sji oryginalnej,
• pochodzące z greki – w transkrypcji,
bez zaznaczania długości, a jedynie
z ujednoliconym do postaci ukośnej
górnej kreski (´) akcentem,
• pozostałe w transliteracji.
Akcent jest umieszczany w miejscu tra−
dycyjnie zaznaczanym w języku, z którego
wyraz jest zapożyczony (gł. język grecki
i francuski), lub pada gdzie indziej, niż
przyjęto w języku polskim. Zastosowano
kilka wariantów zapisu etymologicznego.
1. Jeśli hasło jest wyrazem zapożyczonym
w formie obcej, a jego polskie znaczenie
pokrywa się dokładnie ze znaczeniem
w tym języku, wtedy wygląda np. tak:
graffiti (wł.)
grenadier (fr.)
lub jeśli trzeba podać wymowę
husky [haski] (ang.).
2. Jeśli hasło jest wyrazem zapożyczo−
nym w formie obcej, a jego polskie zna−
czenie nie pokrywa się dokładnie ze zna−
czeniem w tym języku, podano oryginal−
ne znaczenie i wtedy wygląda np. tak:
gradus (łc. ‘stopień’)
lub z wymową
agrément [agremã] (fr. ‘zezwolenie’).
3. Jeśli hasło jest odmienne od formy ob−
cej, a jego polskie znaczenie pokrywa się
dokładnie ze znaczeniem w tym języku,
wtedy wygląda np. tak:
interpunkcja (łc. interpunctio )
lub jeśli jest to ciąg etymologiczny, bez
objaśnienia pozostają tylko wyrazy źró−
dłowe o tym samym znaczeniu, np.
Zgłoś jeśli naruszono regulamin